Иштироки роҳбарияти Донишгоҳи давлатии молия ва иқтисоди Тоҷикистон дар Форуми байналмилалии таҳсилоти Осиёи Марказӣ ва тавсеаи робитаҳои байнидонишгоҳӣ

Дар шароити ҷаҳонишавӣ, таҳаввулоти босуръати илму техника ва ташаккули низоми нави муносибатҳои байналмилалӣ ҳамкориҳои академӣ ба яке аз омилҳои муҳими рушди муассисаҳои таҳсилоти олии касбӣ табдил ёфтаанд. Имрӯз донишгоҳҳо на танҳо марказҳои омодасозии мутахассисони баландихтисос, балки минбарҳои муҳими муколамаи илмӣ, табодули таҷриба, ташаккули фазои ягонаи таҳсилотӣ ва татбиқи ташаббусҳои муштараки байналмилалӣ ба шумор мераванд.

Маҳз дар ҳамин замина иштироки роҳбарияти Донишгоҳи давлатии молия ва иқтисоди Тоҷикистон дар Форуми байналмилалии таҳсилоти Осиёи Марказӣ, ки рӯзҳои 27-30 октябри соли 2026 дар шаҳри Тошканди Ҷумҳурии Ӯзбекистон баргузор гардид, аҳамияти хос касб намуд. Ин сафар на танҳо имкони иштироки бевосита дар муҳокимаи масъалаҳои мубрами соҳаи маориф, балки заминаи мусоид барои таҳкими робитаҳои мавҷуда, барқарор намудани иртиботҳои нави академӣ ва муайян кардани самтҳои ояндадори ҳамкориҳои байнидонишгоҳӣ фароҳам овард.

Дар форуми мазкур ҳайати Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти роҳбарии Вазири маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон Саидзода Раҳим Ҳамро иштирок намуда, дар ҳайати он ректорони муассисаҳои таҳсилоти олии касбии кишвар ва бархе муовинон низ ҳузур доштанд. Донишгоҳи давлатии молия ва иқтисоди Тоҷикистонро ректори донишгоҳ, номзади илмҳои педагогӣ, дотсент Сатторзода Бобоҷон Абдуҷаббор ва муовини якум, муовини ректор оид ба таълим Мирсаидзода Саидакмал намояндагӣ карданд.

ФОРУМ- МИНБАРИ МУКОЛАМАИ АКАДЕМӢ ВА ҲАМКОРИҲОИ МИНТАҚАВӢ

Тавре зимни суҳбат муовини якум, муовини ректори ДДМИТ оид ба таълим Мирсаидзода Саидакмал иброз дошт, ширкат дар маросими ифтитоҳи расмии форум ва ҷаласаҳои бахшҳои он барои намояндагони муассисаҳои таҳсилоти олии касбии кишварҳои минтақа имконият фароҳам овард, ки доир ба равандҳои муосири рушди таҳсилоти олӣ, масъалаҳои баланд бардоштани сифати таълим, ҳамоҳангсозии барномаҳои таълимӣ, густариши робитаҳои илмӣ ва истифодаи технологияҳои инноватсионӣ табодули афкор намоянд. Ҳамзамон, дар рафти муҳокимаҳо зарурати тақвияти ҳамкориҳои минтақавии донишгоҳҳо, ташкили фазои мусоиди академӣ, рушди ҳаракатнокии донишҷӯёну омӯзгорон, табодули дастовардҳои илмӣ ва истифодаи имкониятҳои муштараки муассисаҳои таҳсилоти олии касбӣ мавриди таваҷҷуҳ қарор гирифт.

Муҳимияти чунин ҳамоишҳо дар он ифода меёбад, ки онҳо барои гузаштан аз робитаҳои расмии байни муассисаҳо ба ҳамкориҳои воқеӣ ва натиҷаориентатсияшуда замина мегузоранд. Зеро самаранокии муносибатҳои байналмилалии донишгоҳӣ на танҳо бо теъдоди созишномаҳои баимзорасида, балки пеш аз ҳама бо миқёси барномаҳои муштарак, натиҷаҳои таҳқиқоти илмӣ, табодули таҷрибаи касбӣ ва имкониятҳои нави таълимӣ арзёбӣ мегардад.

Барои Донишгоҳи давлатии молия ва иқтисоди Тоҷикистон низ иштирок дар чунин ҳамоиши сатҳи байналмилалӣ имкони муаррифии иқтидори илмию таълимӣ, шиносоӣ бо таҷрибаи пешқадами муассисаҳои таҳсилоти олии касбии минтақа ва муайян намудани самтҳои нави ҳамкорӣ буд.

Яке аз бахшҳои муҳим ва аз нигоҳи мазмуну муҳтаво ҷолиби форум ба масъалаи технологияҳои рақамӣ ва зеҳни сунъӣ дар таҳсилоти олӣ бахшида шуда буд.

28 октябри соли 2026 дар доираи кори ин бахш муовини якуми ректор, муовини ректор оид ба таълим Мирсаидзода Саидакмал дар мавзӯи «Технологияҳои рақамӣ ва зеҳни сунъӣ дар таҳсилоти олӣ: имкониятҳо, хатарҳо ва дурнамои рушд» баромад намуда, дидгоҳу андешаҳои худро вобаста ба равандҳои муосири рақамикунонии низоми таҳсилоти олӣ баён кард.

Дар баромад масъалаҳои истифодаи самараноки технологияҳои рақамӣ дар ташкили раванди таълим, ҷорӣ намудани воситаҳои зеҳни сунъӣ дар фаъолияти таълимию методӣ, такмили усулҳои омӯзиш, фароҳам овардани муҳити рақамии донишгоҳӣ ва баланд бардоштани сифати омодасозии мутахассисон мавриди баррасӣ қарор гирифтанд.

Зикр гардид, ки зеҳни сунъӣ ва технологияҳои рақамӣ метавонанд имкониятҳои навро барои такмили раванди таълим, таҳияи маводи омӯзишии мутобиқ ба талаботи инфиродии донишҷӯён, таҳлили натиҷаҳои таълим ва баланд бардоштани самаранокии фаъолияти омӯзгорон фароҳам оваранд. Ҳамзамон, истифодаи ин технологияҳо бояд ҳадафмандона, бо риояи меъёрҳои ахлоқии академӣ, ҳифзи маълумоти шахсӣ ва таъмини эътимоднокии натиҷаҳои таълимӣ ба роҳ монда шавад.

Масъалаи мазкур барои Донишгоҳи давлатии молия ва иқтисоди Тоҷикистон низ аҳаммияти стратегӣ дорад. Зеро дар шароити ташаккули иқтисоди рақамӣ омодасозии мутахассисоне, ки дорои донишҳои муосири иқтисодӣ, молиявӣ, технологӣ ва малакаҳои таҳлилӣ мебошанд, аз вазифаҳои муҳими муассисаҳои таҳсилоти олии касбӣ ба шумор меравад. Аз ин лиҳоз, иштироки намояндаи донишгоҳ дар муҳокимаи масъалаҳои мазкур на танҳо мубодилаи таҷрибаи касбӣ, балки муаррифии мавқеъ ва дидгоҳи муассисаи таълимӣ дар масъалаи рушди таҳсилоти рақамӣ ва татбиқи технологияҳои нав мебошад.

СОЗИШНОМАИ НАВ - ЗАМИНАИ ТАВСЕАИ ҲАМКОРИҲОИ ТАЪЛИМӢ ВА ИЛМӢ

Яке аз натиҷаҳои муҳими сафари хизматӣ ба имзо расидани созишномаи ҳамкорӣ миёни Донишгоҳи давлатии молия ва иқтисоди Тоҷикистон ва Донишгоҳи давлатии Қаршии Ҷумҳурии Ӯзбекистон ба ҳисоб меравад. Созишномаи мазкур самтҳои муҳими ҳамкориҳои ду муассисаи таҳсилоти олиро фаро гирифта, аз ҷумла рушди робитаҳои таълимӣ, густариши фаъолияти илмӣ-таҳқиқотӣ ва таҳияву татбиқи лоиҳаҳои муштаракро пешбинӣ менамояд.

Аҳамияти ин санад дар он аст, ки он барои ба роҳ мондани ҳамкориҳои муназзаму мақсаднок, истифодаи имкониятҳои илмӣ ва таълимии ҳар ду донишгоҳ ва татбиқи ташаббусҳои муштарак заминаи ҳуқуқию ташкилии зарурӣ фароҳам меорад. Дар доираи амалисозии чунин ҳамкориҳо имкониятҳои зерин мавриди баррасӣ ва татбиқи минбаъда қарор гирифта метавонанд:

- ташкили табодули донишҷӯён, омӯзгорон ва муҳаққиқон дар доираи барномаҳои муштарак;

- баргузории конференсияҳо, форумҳо, мизҳои мудаввар ва семинарҳои илмӣ-амалӣ;

- таҳияи лоиҳаҳои муштараки илмӣ-таҳқиқотӣ дар самтҳои иқтисодиёт, молия, бонкдорӣ, андозбандӣ, менеҷмент ва иқтисоди рақамӣ;

- табодули барномаҳои таълимӣ, маводи методӣ ва таҷрибаи пешқадами омӯзгорӣ;

- ҷалби олимону мутахассисони ҳар ду ҷониб ба таҳқиқоти муштарак ва нашри мақолаҳои илмӣ;

- ташкили таҷрибаомӯзии донишҷӯён ва баланд бардоштани ихтисоси омӯзгорон;

- омӯзиши имкониятҳои таҳияи барномаҳои муштараки таълимӣ ва лоиҳаҳои инноватсионӣ.

Албатта, моҳияти созишномаи ҳамкорӣ дар марҳилаи баъдӣ, яъне татбиқи пайгиронаи муқаррароти он ва ба даст овардани натиҷаҳои мушаххас бештар зоҳир мегардад. Аз ин рӯ, таҳияи нақшаи муштараки чорабиниҳо, муайян намудани шахсони масъул, муҳлатҳои иҷро ва нишондиҳандаҳои арзёбии натиҷаҳо метавонад ба самаранокии ҳамкориҳои минбаъда мусоидат намояд.

ТАҲКИМИ РОБИТАҲОИ МАВҶУДА ВА ҶУСТУҶӮИ ИМКОНИЯТҲОИ НАВИ ҲАМКОРӢ

Дар баробари ба имзо расонидани созишномаи нав, намояндагони Донишгоҳи давлатии молия ва иқтисоди Тоҷикистон бо ректорони як қатор муассисаҳои таҳсилоти олии касбии Ҷумҳурии Қирғизистон, Ҷумҳурии Қазоқистон, Ҷумҳурии Полша ва Ҷумҳурии Туркия, ки бо донишгоҳ робитаҳои шартномавии ҳамкорӣ доранд, мулоқоту суҳбатҳои корӣ анҷом доданд.

Зимни ин вохӯриҳо масъалаҳои тавсеаи доираи ҳамкориҳои дуҷониба, тақвияти робитаҳои академӣ, муайян намудани самтҳои нави фаъолияти муштарак ва истифодаи имкониятҳои мавҷудаи шарикӣ мавриди баррасӣ қарор гирифтанд.

Ҷиҳати муҳими чунин мулоқотҳо дар он ифода меёбад, ки муносибатҳои байнидонишгоҳӣ бояд аз сатҳи муқаррароти умумии созишномаҳо ба сатҳи ҳамкориҳои амалӣ ва натиҷаҳои мушаххас бароварда шаванд. Аз ҷумла, дар муносибат бо шарикони хориҷӣ татбиқи барномаҳои табодули донишҷӯён ва омӯзгорон, ташкили лексияҳои муштарак, баргузории конференсияҳои байналмилалӣ, таҳияи мақолаҳои илмии муштарак, ҷалби олимони хориҷӣ ба фаъолияти илмии донишгоҳ ва иштирок дар лоиҳаҳои байналмилалӣ аз самтҳои муҳимми рушди ҳамкориҳо маҳсуб мешаванд.

Ҳамчунин, истифодаи имкониятҳои таҳсилоти фосилавӣ, баргузории дарсҳои муштараки онлайн, ташкили мактабҳои тобистона ва зимистонаи академӣ, такмили ихтисоси омӯзгорон ва омӯзиши таҷрибаи муассисаҳои пешрафтаи хориҷӣ метавонанд ба таҳкими робитаҳои илмӣ ва таълимӣ мусоидат намоянд.

Барои донишгоҳе, ки самтҳои асосии фаъолияти он ба иқтисодиёт, молия, низоми бонкӣ, андоз, соҳибкорӣ ва идоракунии равандҳои иқтисодӣ иртибот доранд, чунин ҳамкориҳо аҳаммияти махсус доранд. Зеро таҷрибаи кишварҳои гуногун дар самти идоракунии молияи давлатӣ, рушди бозорҳои молиявӣ, рақамикунонии хизматрасониҳои бонкӣ, ҷалби сармоя, рушди соҳибкорӣ ва татбиқи технологияҳои инноватсионӣ метавонад дар такмили муҳтавои барномаҳои таълимӣ ва таҳқиқоти илмӣ нақши муассир гузорад.

ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН: ТАҲСИЛОТ ҲАМЧУН ОМИЛИ ТАҲКИМИ МУНОСИБАТҲОИ ДӮСТОНА

Муносибатҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Ӯзбекистон дар солҳои охир дар соҳаҳои гуногун, аз ҷумла маориф, илм, фарҳанг ва иқтисод, густариши пайваста пайдо намудаанд. Таҳкими робитаҳои байни муассисаҳои таҳсилоти олии касбии ду кишвар низ яке аз самтҳои муҳими ин раванд ба шумор меравад. Ҳамсоягии ҷуғрофӣ, пайвандҳои таърихию фарҳангӣ, умумияти бисёр арзишҳои маънавӣ ва манфиатҳои муштараки иқтисодию иҷтимоӣ барои тавсеаи ҳамкориҳои академӣ заминаи мусоид фароҳам овардаанд.

Дар ин замина, баргузории Форуми байналмилалии таҳсилоти Осиёи Марказӣ ва иштироки роҳбарони муассисаҳои таҳсилоти олии касбии кишварҳои минтақа имконият медиҳад, ки масъалаҳои марбут ба рушди фазои ягонаи ҳамкориҳои илмӣ ва таълимӣ дар сатҳи муассисаҳои дахлдор мавриди баррасӣ қарор гиранд.

Мусаллам аст, ки рушди устувори муносибатҳои байнидавлатӣ танҳо бо ҳамкориҳои сиёсиву иқтисодӣ маҳдуд намешавад. Робитаҳои илмӣ, табодули дониш, тарбияи мутахассисони рақобатпазир ва ҳамкориҳои муассисаҳои таҳсилоти олӣ низ аз унсурҳои муҳимми таҳкими дӯстии халқҳо ва наздикшавии ҷомеаҳо мебошанд. Аз ин ҷиҳат, ҳар як созишномаи нави байнидонишгоҳӣ, ҳар як лоиҳаи муштараки илмӣ ва ҳар як барномаи табодули академӣ метавонад ба густариши робитаҳои инсонӣ, касбӣ ва фарҳангии кишварҳо мусоидат намояд.

Бо дарназардошти муҳтавои мулоқоту муҳокимаҳои анҷомёфта, дар марҳилаи минбаъда татбиқи як қатор иқдомҳои мушаххас метавонад ба рушди ҳамкориҳои байналмилалии Донишгоҳи давлатии молия ва иқтисоди Тоҷикистон мусоидат намояд. Аз ҷумла, таҳияи харитаи роҳ барои иҷрои созишномаи ҳамкорӣ бо Донишгоҳи давлатии Қаршӣ, муайян намудани самтҳои афзалиятноки ҳамкориҳо бо шарикони хориҷӣ, таъсиси гурӯҳҳои муштараки корӣ, омода намудани лоиҳаҳои илмӣ ва таълимӣ, ташкили чорабиниҳои академӣ ва ҷалби омӯзгорону донишҷӯён ба барномаҳои табодули байналмилалӣ аз ҷумлаи тадбирҳои муҳим мебошанд. Ҳамзамон, ба роҳ мондани низоми арзёбии самаранокии ҳамкориҳо имкон медиҳад, ки натиҷаҳои ҳар як созишнома дар асоси нишондиҳандаҳои мушаххас муайян карда шаванд. Шумораи лоиҳаҳои муштарак, мақолаҳои илмии ҳаммуаллифӣ, барномаҳои табодули донишҷӯён ва омӯзгорон, конференсияҳои муштарак ва натиҷаҳои фаъолияти илмӣ метавонанд ҳамчун нишондиҳандаҳои асосии арзёбии чунин ҳамкориҳо истифода шаванд. Дар баробари ин, тақвияти ҳамкориҳо дар самти иқтисоди рақамӣ, зеҳни сунъӣ, технологияҳои молиявӣ, таҳлили маълумоти бузург, соҳибкории инноватсионӣ ва идоракунии муосир метавонад ба мазмуну муҳтавои фаъолияти таълимию илмии донишгоҳ такони нав бахшад.

ҲАМКОРИҲОИ БАЙНАЛМИЛАЛӢ - ОМИЛИ РУШДИ ИҚТИДОРИ ДОНИШГОҲ

Иштироки роҳбарияти Донишгоҳи давлатии молия ва иқтисоди Тоҷикистон дар Форуми байналмилалии таҳсилоти Осиёи Марказӣ дар маҷмуъ як қадами муҳим дар самти таҳкими робитаҳои академӣ, муаррифии имкониятҳои донишгоҳ ва тавсеаи доираи шарикони байналмилалии он ба шумор меравад.

Натиҷаҳои аз ин сафар бадастомада нишон хоҳанд дод, ки дар шароити муосир рушди муассисаи таҳсилоти олӣ бидуни ҳамкории фаъоли байналмилалӣ, омӯзиши таҷрибаи пешқадам ва истифодаи имкониятҳои илмӣ-таълимии шарикони хориҷӣ тасаввурнопазир аст.

Барои Донишгоҳи давлатии молия ва иқтисоди Тоҷикистон чунин ҳамкориҳо, пеш аз ҳама, имконияти баланд бардоштани сифати таълим, таҳкими иқтидори илмӣ, такмили маҳорати касбии омӯзгорон, фароҳам овардани имкониятҳои нави таҳсилӣ барои донишҷӯён ва мутобиқ намудани барномаҳои таълимӣ ба талаботи бозори меҳнати муосирро фароҳам меоранд. Аз ин рӯ, идомаи муназзами робитаҳои барқароршуда, иҷрои муқаррароти созишномаҳои баимзорасида ва таҳияи барномаҳои муштараки судманд метавонад ба таҳкими мавқеи Донишгоҳи давлатии молия ва иқтисоди Тоҷикистон дар фазои таҳсилоти олии минтақавӣ ва байналмилалӣ мусоидат намояд. Зеро донишгоҳи муосир на танҳо бо донишу таҷрибаи андӯхта, балки бо тавоноии муколама, ҳамкорӣ ва табдил додани дониш ба натиҷаҳои воқеии рушди ҷомеа шинохта мешавад.

 

Муҳаммадалӣ ОЧИЛДИЕВ,

сардори шуъбаи иттилоот ва нашрияи Донишгоҳи давлатии молия ва иқтисоди Тоҷикистон