Дар ҷаҳони муосир масъалаи таъмини амният, ҳифзи суботи ҷомеа ва пешгирии зуҳуроти ифротгароӣ аз ҷумлаи вазифаҳои муҳими давлат ва ҷомеаи шаҳрвандӣ ба ҳисоб меравад. Пешрафти технологияҳои иттилоотӣ, густариши муносибатҳои байналмилалӣ ва тағйирёбии муҳити иҷтимоӣ имкониятҳои нав фароҳам овардаанд, аммо ҳамзамон баъзе хатарҳоро низ ба вуҷуд овардаанд. Яке аз чунин хатарҳо экстремизм мебошад, ки метавонад ба амнияти шаҳрвандон, ҳамбастагии иҷтимоӣ ва рушди устувори давлат таъсири манфӣ расонад.

Экстремизм танҳо масъалаи амниятӣ набуда, он бо омилҳои иҷтимоӣ, иқтисодӣ, маърифатӣ, фарҳангӣ ва ҳуқуқӣ робитаи зич дорад. Дар баъзе ҳолатҳо, паҳншавии андешаҳои ифротӣ аз камбуди дониш, норасоии тафаккури интиқодӣ, таҳаммулнопазирӣ ва истифодаи нодурусти иттилоот сарчашма мегирад. Аз ин рӯ, мубориза бо ин зуҳурот набояд танҳо бо чораҳои маҷбурӣ маҳдуд шавад, балки бояд пешгирӣ, тарбия, баланд бардоштани маърифати ҳуқуқӣ ва таҳкими масъулияти шаҳрвандиро низ дар бар гирад.

Паҳншавии ақидаҳои ифротӣ метавонад эътимоди байни гурӯҳҳои иҷтимоиро коҳиш дода, ихтилоф ва нобовариро афзоиш диҳад. Дар ҳолатҳои хатарнок, таблиғи зӯроварӣ ва ҷалби одамон ба амалҳои ғайриқонунӣ метавонад ба амнияти шаҳрвандон таҳдид намояд. Оқибатҳои чунин равандҳо на танҳо ба шахсони бевосита ҷалбшуда, балки ба оилаҳо, муассисаҳои иҷтимоӣ ва тамоми ҷомеа таъсир мерасонанд.

Аз нуқтаи назари сиёсати давлатӣ, пешгирии экстремизм бояд ба таҳкими қонуният, баланд бардоштани самаранокии ниҳодҳои давлатӣ ва ҳифзи ҳуқуқи инсон такя кунад. Чораҳои пешгирикунанда бояд асоснок, мутаносиб ва дар доираи қонун амалӣ гарданд. Ҳамзамон, ҳамкории мақомоти давлатӣ бо муассисаҳои таълимӣ, ҷомеаи шаҳрвандӣ ва оилаҳо метавонад барои сари вақт муайян кардани хатарҳо ва пешгирии оқибатҳои онҳо мусоидат намояд.

Суботи сиёсӣ танҳо бо роҳи маҳдуд кардани хатарҳо таъмин намешавад. Барои пойдории он, шаҳрвандон бояд ба қонун, адолат ва имконияти ҳалли осоиштаи масъалаҳо эътимод дошта бошанд. Аз ин рӯ, таҳкими давлатдории ҳуқуқбунёд ва баланд бардоштани масъулияти ҳамаи иштирокчиёни ҳаёти ҷамъиятӣ аҳаммияти калидӣ дорад.

Дар шароити рушди интернет ва шабакаҳои иҷтимоӣ масъалаи амнияти иттилоотӣ аҳаммияти бештар пайдо кардааст. Иттилооти бардурӯғ, таблиғи нафрат ва даъватҳои ғайриқонунӣ метавонанд тавассути муҳити рақамӣ паҳн шаванд. Аз ин рӯ, саводнокии рақамӣ бояд қисми муҳими таълиму тарбияи ҷавонон бошад.

Экстремизм масъалаест, ки ба амнияти шаҳрвандон, суботи ҷомеа ва имкониятҳои рушди давлат таъсир расонида метавонад. Мубориза бо ин зуҳурот танҳо вазифаи мақомоти ҳифзи ҳуқуқ нест, балки масъулияти муштараки давлат, оила, муассисаҳои таълимӣ, воситаҳои ахбори омма ва ҳар як шаҳрванд мебошад.

Пешгирии самараноки экстремизм аз таҳкими маърифат, баланд бардоштани сатҳи зиндагӣ, рушди маориф, тарбияи ҳуқуқӣ ва ташаккули тафаккури интиқодӣ оғоз мегардад. Ҷомеае, ки дар он адолат, эҳтироми инсон, қонуният ва имкониятҳои баробар арзиши воқеӣ доранд, барои паҳншавии ақидаҳои зӯроварона заминаи камтар фароҳам меорад.

 

Фахриддин РАҲИМОВ,

устоди кафедраи иқтисоди сабз  ва захираҳои табиии ДДМИТ