ЭМОМАЛӢ РАҲМОН - АСОСГУЗОРИ СУЛҲУ ВАҲДАТИ МИЛЛӢ ВА БУНЁДГУЗОРИ ТОҶИКИСТОНИ НАВИН
Дар таърихи навини давлатдории тоҷикон номи Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо раванди барқарорсозии сулҳу субот, таҳкими ваҳдати миллӣ, эҳёи сохти давлатдорӣ ва рушди соҳаҳои гуногуни ҳаёти ҷомеа пайванди ногусастанӣ дорад. Даврони соҳибистиқлолии Тоҷикистон марҳилаи мураккабу сарнавиштсозеро дар бар мегирад, ки дар он масъалаҳои таъмини амнияти миллӣ, ҳифзи якпорчагии кишвар, барқарор намудани сохторҳои давлатӣ ва фароҳам овардани заминаҳои рушди иқтисодию иҷтимоӣ аҳаммияти аввалиндараҷа доштанд.
Эмомалӣ Раҳмон ҳамчун Роҳбари давлат дар ин марҳилаи таърихӣ дар равандҳои муҳими сиёсиву иҷтимоии кишвар нақши назаррас гузоштааст. Фаъолияти ӯро метавон дар заминаи якчанд самти асосӣ, аз ҷумла таъмини сулҳу субот, таҳкими давлатдории миллӣ, рушди иқтисодиёт, истиқлолияти энергетикӣ, пешрафти илму маориф ва муаррифии Тоҷикистон дар арсаи байналмилалӣ мавриди баррасӣ қарор дод.
Яке аз марҳилаҳои душвортарини таърихи навини Тоҷикистон ҷанги шаҳрвандии солҳои 1992-1997 ба шумор меравад. Ин низоъ ба тамоми соҳаҳои ҳаёти мамлакат таъсири манфӣ расонида, боиси талафоти зиёди ҷонӣ, хароб гардидани инфрасохтори иқтисодӣ, муҳоҷирати иҷбории аҳолӣ ва буҳрони иҷтимоӣ гардид.
Дар чунин шароити мураккаб Иҷлосияи XVI Шурои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки 16 ноябри соли 1992 дар Қасри Арбоби ноҳияи Бобоҷон Ғафуров баргузор гардид, дар таърихи давлатдории кишвар марҳилаи муҳимро оғоз бахшид. Дар ин иҷлосия Эмомалӣ Раҳмон Раиси Шурои Олӣ интихоб гардида, масъалаи барқарор намудани сохти конститутсионӣ, таъмини сулҳу субот ва нигоҳ доштани ягонагии кишвар ба самти асосии фаъолияти роҳбарияти давлат табдил ёфт.
Дар рӯзҳои аввали роҳбарӣ таъмини бозгашти гурезаҳо ва барқарорсозии сулҳу оромӣ аз масъалаҳои муҳим ба ҳисоб мерафт. Изҳороти машҳури Эмомалӣ Раҳмон: «То охирин гурезаро ба Ватан барнагардонам, ором нахоҳам шуд» рамзи масъулият дар назди миллат ва давлат гардид.
Дар натиҷаи музокироти тулонии байни тоҷикон 27 июни соли 1997 Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ ба имзо расид. Ин санади таърихӣ ба ҷанги шаҳрвандӣ хотима бахшида, барои оғози марҳилаи нави ҳаёти сиёсӣ ва иҷтимоии кишвар замина гузошт. Раванди бозгашти гурезаҳо, барқарорсозии сохторҳои давлатӣ ва фароҳам овардани шароити зиндагии осоишта ба таҳкими минбаъдаи давлатдории миллӣ мусоидат намуд.
Пас аз барқарор гардидани сулҳу субот масъалаи рушди иқтисодиёт ва баланд бардоштани сатҳи зиндагии аҳолӣ ба самти афзалиятноки сиёсати давлат табдил ёфт. Бо ин мақсад се ҳадафи стратегии миллӣ муайян гардид, ки барои тағйир додани сохтори иқтисодӣ ва иҷтимоии мамлакат заминаи муҳим фароҳам оварданд.
- Раҳоӣ аз бунбасти коммуникатсионӣ
Бо назардошти мавқеи ҷуғрофии Тоҷикистон ва зарурати пайвастани минтақаҳои гуногуни кишвар, рушди соҳаи нақлиёт ва коммуникатсия аҳаммияти махсус пайдо кард. Сохтмони нақбҳои «Истиқлол», «Шаршар» ва роҳҳои автомобилгарди дорои аҳаммияти байналмилалӣ имконият фароҳам овард, ки робитаи байни минтақаҳои мамлакат беҳтар гардида, дастрасии аҳолӣ ба марказҳои иқтисодию иҷтимоӣ осонтар шавад.
Бунёди роҳҳои нав, пулҳо ва дигар иншооти нақлиётӣ барои густариши ҳамкориҳои иқтисодӣ, афзоиши гардиши молу маҳсулот ва тақвияти робитаҳои Тоҷикистон бо кишварҳои минтақа мусоидат намуд.
- Таъмини истиқлолияти энергетикӣ
Энергетика яке аз соҳаҳои калидии иқтисодиёти миллӣ ба ҳисоб меравад. Бо дарки аҳаммияти он ҳадафи стратегии таъмини истиқлолияти энергетикӣ муайян гардид. Дар ин раванд сохтмон ва таҷдиди неругоҳҳои барқи обӣ, аз ҷумла неругоҳҳои «Сангтӯда-1», «Сангтӯда-2» ва Неругоҳи барқи обии «Роғун» мавқеи муҳим доранд.
НБО-и «Роғун» ҳамчун яке аз иншооти бузурги гидроэнергетикии кишвар дар рушди иқтидори энергетикии Тоҷикистон нақши муҳим дошта, татбиқи он ба масъалаҳои таъмини неруи барқ, рушди саноат ва истифодаи самараноки захираҳои обӣ алоқаманд мебошад.
Рушди энергетика на танҳо барои таъмини талаботи дохилӣ, балки барои густариши имкониятҳои содиротии кишвар ва таҳкими мавқеи он дар бозори минтақавии неруи барқ низ аҳаммият дорад.
- Рушди деҳот ва таъмини амнияти озуқаворӣ
Дар баробари ду ҳадафи зикршуда, рушди соҳаи кишоварзӣ, беҳтар намудани шароити зиндагии аҳолии деҳот ва таъмини амнияти озуқаворӣ низ аз самтҳои муҳими сиёсати иқтисодии кишвар ба ҳисоб мераванд. Истифодаи самараноки замин, рушди инфрасохтори деҳот, дастгирии истеҳсолоти ватанӣ ва таъмини аҳолӣ бо маҳсулоти асосии ғизоӣ дар ин раванд ҷойгоҳи муҳим доранд.
- Саноатикунонии босуръати кишвар
Ин ҳадаф низ ки идомабахши ҳадафҳои дигар мебошад, ба нақша гирифта шуда, дар ҳолати амалишавӣ қарор дорад.
Яке аз самтҳои муҳими сиёсати хориҷии Тоҷикистонро масъалаҳои об, ҳифзи муҳити зист ва тағйирёбии иқлим ташкил медиҳанд. Бо ташаббуси Тоҷикистон дар доираи Созмони Милали Муттаҳид як қатор қатъномаҳои марбут ба об қабул гардида, масъалаҳои вобаста ба истифодаи оқилонаи захираҳои обӣ ба рӯзномаи байналмилалӣ ворид шуданд.
Эълон гардидани солҳои 2003-2015 ҳамчун Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои ҳаёт», солҳои 2018-2028 ҳамчун Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор» ва баргузории Конфронсҳои байналмилалии сатҳи баланд оид ба масъалаҳои об аз ҷумлаи ташаббусҳои муҳим дар ин самт мебошанд.
Ин иқдомҳо барои муаррифии Тоҷикистон ҳамчун кишвари дорои захираҳои бузурги обӣ ва ҷонибдори ҳамкориҳои байналмилалӣ дар ҳалли мушкилоти экологӣ мусоидат карданд.
Дар шароити ҷаҳонишавӣ ва рушди босуръати технологияҳо илму маориф омили асосии пешрафти ҷомеа ба ҳисоб мераванд. Таваҷҷуҳ ба рушди соҳаи маориф, таҳкими заминаҳои моддию техникии муассисаҳои таълимӣ, баланд бардоштани сифати таълим ва омода намудани кадрҳои баландихтисос аз самтҳои муҳими сиёсати иҷтимоии давлат мебошад.
Дар ин раванд дастгирии олимони ҷавон, омӯзгорон, донишҷӯён ва хонандагони болаёқат аҳаммияти махсус дорад. Баргузории озмунҳои ҷумҳуриявӣ, олимпиадаҳои фаннӣ ва чорабиниҳои илмӣ барои рушди қобилияти эҷодӣ, тафаккури таҳлилӣ ва ҷаҳонбинии илмии насли наврас мусоидат менамояд.
Аз ҷумла, озмунҳои ҷумҳуриявии «Илм - фурӯғи маърифат» ва «Тоҷикистон - Ватани азизи ман» ҳамчун воситаи ҳавасмандгардонии ҷавонон ба омӯзиши илм, китобхонӣ, эҷодкорӣ ва кашфи истеъдодҳо аҳаммияти иҷтимоӣ ва фарҳангӣ доранд.
Пешвои миллат борҳо зарурати мутобиқ намудани илми ватаниро ба талаботи замони муосир таъкид намудаанд. Дар ҳақиқат, рушди илми муосир, ҷорӣ намудани технологияҳои инноватсионӣ ва ҳамгироии муассисаҳои илмӣ бо истеҳсолот барои ташаккули иқтисодиёти донишбунёд заминаи мусоид фароҳам меорад.
Забони тоҷикӣ яке аз рукнҳои асосии ҳувияти миллӣ ва давлатдории тоҷикон мебошад. Дар даврони соҳибистиқлолӣ масъалаи таҳкими мақоми забони давлатӣ, рушди фарҳанги миллӣ, эҳёи анъанаҳои таърихӣ ва ҳифзи мероси адабию фарҳангӣ аҳаммияти хос пайдо намуд.
Таваҷҷуҳ ба омӯзиши забони давлатӣ, нашри осори адибони классик ва муосир, баргузории чорабиниҳои фарҳангӣ ва тарғиби арзишҳои миллӣ дар ташаккули худшиносии миллӣ нақши муҳим доранд.
Яке аз иқдомҳои муҳими фарҳангӣ нашри ройгон ва тақдими шоҳасари безаволи Абулқосим Фирдавсӣ - «Шоҳнома» ба оилаҳои тоҷик мебошад. Ин ташаббус барои шинос намудани наслҳои имрӯза бо таърихи гузаштаи миллат, қаҳрамониҳои ниёгон, арзишҳои ватандӯстӣ ва мероси адабии халқамон имконияти бештар фароҳам меорад.
«Шоҳнома» на танҳо асари бузурги адабӣ, балки сарчашмаи муҳими омӯзиши таърих, фарҳанг, ҷаҳонбинӣ ва худшиносии миллӣ мебошад. Тарғиби чунин осори гаронбаҳо метавонад дар тарбияи насли ҷавон дар рӯҳияи эҳтиром ба забон, таърих ва фарҳанги миллӣ саҳми арзанда гузорад.
Дар маҷмуъ, фаъолияти Эмомалӣ Раҳмон дар даврони соҳибистиқлолии Тоҷикистон бо як қатор равандҳои муҳими сиёсӣ, иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангӣ алоқаманд мебошад. Таъмини сулҳу субот, ба имзо расидани Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ, барқарорсозии сохторҳои давлатӣ, татбиқи ҳадафҳои стратегии миллӣ, рушди инфрасохтор, энергетика, илму маориф ва густариши ташаббусҳои байналмилалӣ аз масъалаҳои муҳими таърихи навини кишвар ба ҳисоб мераванд.
Омӯзиши ин равандҳо нишон медиҳад, ки сулҳу ваҳдати миллӣ, истиқлолияти давлатӣ, рушди илм, истифодаи самараноки захираҳои табиӣ ва ҳифзи арзишҳои миллӣ омилҳои асосии пешрафти ҷомеа мебошанд. Таҷрибаи таърихии Тоҷикистон, бахусус раванди расидан ба сулҳу ризоияти миллӣ, барои наслҳои имрӯза ва оянда аҳаммияти бузурги омӯзишӣ дорад.
Вазифаи ҳар як шаҳрванди кишвар аз он иборат аст, ки сулҳу оромӣ, ваҳдати миллӣ, истиқлолияти давлатӣ ва дастовардҳои даврони соҳибистиқлолиро ҳифз намуда, бо дониш, меҳнат, масъулиятшиносӣ ва ташаббускорӣ дар рушди минбаъдаи Ватани азиз саҳм гузорад.
Бахтиҷамоли РАҲИМЗОДА,
ассистенти кафедраи забони тоҷикии ДДМИТ
Тоҷ
Рус
Eng