Истиқлоли давлатӣ барои ҳар як миллат бузургтарин дастоварди сиёсӣ ва таърихӣ ба шумор меравад. Барои миллати тоҷик истиқлол на танҳо соҳибихтиёрии сиёсӣ, балки эҳёи давлатдории миллӣ, таҳкими худшиносӣ, ҳифзи арзишҳои миллӣ ва имконияти мустақилона муайян намудани роҳи рушди кишвар мебошад. 9 сентябри соли 1991 дар таърихи миллати тоҷик ҳамчун рӯзи оғози марҳалаи нави давлатдории мустақил сабт гардид. Соли 2026 Тоҷикистон 35-солагии Истиқлоли давлатии худро таҷлил менамояд. Ин сана фурсати муносибест барои арзёбии роҳи тайкардаи кишвар, дастовардҳои даврони истиқлол ва нақши шахсиятҳое, ки дар таҳкими давлатдории навини тоҷикон саҳми бузург гузоштаанд.

Дар таърихи 35-солаи истиқлол, махсусан дар марҳалаи хеле душвори аввали давлатдорӣ, номи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо раванди барқарорсозии сулҳу субот, таҳкими давлатдорӣ ва оғози корҳои созандагӣ пайванди ногусастанӣ дорад. Хизмати мондагори Пешвои миллат, пеш аз ҳама, дар он зоҳир мегардад, ки дар шароити ниҳоят мураккаби сиёсӣ ва иҷтимоии солҳои аввали истиқлол барои ҳифзи давлатдории миллӣ, нигоҳ доштани ягонагии кишвар ва ба даст овардани сулҳу ваҳдати миллӣ талошҳои пайгирона анҷом дода шуданд. Ин марҳала барои таърихи Тоҷикистон аҳамияти сарнавиштсоз дошт, зеро бе барқарор намудани сулҳу субот рушди минбаъдаи давлат имконнопазир буд.

Яке аз хизматҳои бузург ва мондагори Пешвои миллат ба даст овардан ва таҳкими сулҳу ваҳдати миллӣ мебошад. Пас аз солҳои муқовимати дохилӣ ва музокироти тулонӣ 27 июни соли 1997 Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ дар Тоҷикистон ба имзо расид. Бо ба даст омадани сулҳ барои мардуми кишвар имконияти нав барои барқарорсозии иқтисод, бозгашти гурезаҳо, рушди иҷтимоӣ ва корҳои созандагӣ фароҳам омад. Маҳз сулҳу ваҳдат заминаи асосии гузариши Тоҷикистон аз марҳалаи муқовимат ба марҳалаи созандагӣ гардид. Аз ин рӯ, сулҳу ваҳдати миллӣ яке аз муҳимтарин арзишҳои даврони истиқлол ва яке аз хизматҳои таърихии роҳбарияти давлат ба ҳисоб меравад.

Хизмати дигари муҳими Пешвои миллат дар таҳкими асосҳои ҳуқуқии давлатдорӣ ва ташаккули низоми муосири давлатӣ ифода меёбад. 6 ноябри соли 1994 Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон бо роҳи раъйпурсии умумихалқӣ қабул гардид. Қонуни асосии кишвар Тоҷикистонро ҳамчун давлати соҳибихтиёр, демократӣ, ҳуқуқбунёд, дунявӣ, ягона ва иҷтимоӣ муайян намуд. Конститутсия барои таҳкими ҳокимияти давлатӣ, ҳифзи ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд ва рушди қонунгузории миллӣ заминаи устувор гузошт. Ташаккули ниҳодҳои давлатдории миллӣ ва таҳкими сохтори конститутсионӣ аз қадамҳои муҳим дар роҳи устувор намудани истиқлоли давлатӣ буданд.

Дар солҳои истиқлол масъалаи таҳкими истиқлоли иқтисодӣ низ ба яке аз самтҳои муҳими сиёсати давлатӣ табдил ёфт. Ба муомилот ворид шудани пули миллӣ - сомонӣ, ташаккули низоми молиявию бонкӣ, рушди соҳибкорӣ, ҷалби сармоягузорӣ ва таъсиси корхонаҳои нав аз ҷумлаи равандҳое мебошанд, ки ба ташаккули иқтисоди миллии мустақил мусоидат карданд. Бо барқарор гардидани суботи сиёсӣ дар кишвар корҳои васеи иқтисодию иҷтимоӣ оғоз ёфта, тадриҷан инфрасохтори нави истеҳсолӣ ва иҷтимоӣ ба вуҷуд омад.

Яке аз самтҳои муҳимми сиёсати созандагӣ рушди энергетика мебошад. Тоҷикистон дорои захираҳои бузурги гидроэнергетикӣ буда, истифодаи самараноки онҳо барои рушди иқтисод ва таъмини истиқлоли энергетикии кишвар аҳамияти стратегӣ дорад. Давоми солҳои истиқлол неругоҳҳои барқи обӣ сохта ва таҷдид гардида, шабакаҳои интиқоли барқ рушд дода шуданд. НБО-и «Роғун» дар ин раванд ҷойгоҳи махсус дошта, ҳамчун яке аз лоиҳаҳои бузурги стратегии миллӣ барои рушди энергетика, саноат ва иқтисоди кишвар аҳамияти хос дорад. Амалӣ гардидани чунин лоиҳаҳои бузург натиҷаи сиёсати дарозмуддати рушди инфрасохтори иқтисодии кишвар мебошад.

Роҳсозӣ ва бартараф намудани мушкилоти коммуникатсионӣ низ аз дастовардҳои муҳими даврони истиқлол ба шумор меравад. Дар кишвар роҳҳои автомобилгард, пулҳо ва нақбҳои нав сохта шуда, роҳҳои мавҷуда таҷдид гардиданд. Нақбҳои «Истиқлол», «Шаҳристон» ва «Чормағзак» робитаи минтақаҳои кишварро беҳтар намуда, барои рушди тиҷорат, иқтисод ва сайёҳӣ имкониятҳои бештар фароҳам оварданд. Рушди роҳҳои нақлиётӣ барои пайвастани минтақаҳои кӯҳистон ва водиҳо, инчунин барои таҳкими робитаҳои иқтисодии Тоҷикистон бо кишварҳои минтақа аҳамияти калон дорад.

Дар сиёсати давлат соҳаи маориф ҳамчун яке аз самтҳои афзалиятнок мавқеи махсус дорад. Дар давоми солҳои истиқлол муассисаҳои нави таълимӣ сохта ва мактабҳои мавҷуда таҷдид шуданд. Ба тайёр намудани кадрҳои баландихтисос, рушди таҳсилоти олӣ, омӯзиши илмҳои дақиқу табиӣ ва технологияҳои иттилоотӣ таваҷҷуҳи бештар дода шуд. Рушди илм ва технологияҳои рақамӣ низ ба яке аз талаботи муҳими замони муосир табдил ёфт. Ин ҳама барои ташаккули насли дорои дониш ва малакаҳои муосир замина мегузорад.

Дар соҳаи тандурустӣ низ дар давраи истиқлол корҳои назаррас анҷом дода шуданд. Беморхонаҳо, марказҳои саломатӣ ва дигар муассисаҳои тиббӣ сохта ва таҷдид гардида, барои баланд бардоштани сифати хизматрасонии тиббӣ таҷҳизоти муосир ворид карда шуданд. Ҳамзамон, сиёсати иҷтимоии давлат ба баланд бардоштани сатҳи зиндагии аҳолӣ, дастгирии қишрҳои ниёзманд ва фароҳам овардани шароити мусоиди иҷтимоӣ равона гардид.

Хизмати мондагори Пешвои миллатро дар эҳёи худшиносии миллӣ ва таҳкими фарҳанги миллӣ дидан мумкин аст. Дар даврони истиқлол таваҷҷуҳ ба таърих, забони давлатӣ, фарҳанг, адабиёт ва мероси маънавии тоҷикон ба таври назаррас афзуд. Ҷашнҳои бузурги таърихию фарҳангӣ баргузор гардида, осори бузургони илму адаб бештар омӯхта ва муаррифӣ шуданд. Бузургдошти шахсиятҳои таърихӣ ва фарҳангӣ, ҳифзи ёдгориҳои таърихӣ ва эҳёи суннатҳои миллӣ дар таҳкими худшиносии шаҳрвандон нақши муҳим гузоштанд.

Яке аз паҳлуҳои муҳими фаъолияти Роҳбари давлат дар даврони истиқлол баланд бардоштани мақоми Тоҷикистон дар арсаи байналмилалӣ мебошад. Тоҷикистон муносибатҳои дипломатии худро бо кишварҳои гуногуни ҷаҳон густариш дода, дар фаъолияти созмонҳои байналмилалӣ иштироки фаъол намуд. Ташаббусҳои байналмилалии Тоҷикистон вобаста ба масъалаҳои об, пиряхҳо ва тағйирёбии иқлим дар сатҳи ҷаҳонӣ мавриди таваҷҷуҳ қарор гирифтанд. Ин ташаббусҳо нишон медиҳанд, ки Тоҷикистон дар баробари ҳалли масъалаҳои дохилӣ барои ҳалли масъалаҳои муҳимми глобалӣ низ саҳм мегузорад.

Дар солҳои истиқлол ба рушди ҷавонон, варзиш ва сайёҳӣ низ таваҷҷуҳи зиёд дода шуд. Бунёди иншооти варзишӣ, иштироки варзишгарони тоҷик дар мусобиқаҳои байналмилалӣ ва муаррифии дастовардҳои онҳо ба баланд гардидани нуфузи кишвар мусоидат намуд. Тоҷикистон бо табиати нодир, кӯҳҳои баланд, пиряхҳо, кӯлҳо ва ёдгориҳои таърихию фарҳангӣ имкониятҳои бузурги сайёҳӣ дорад. Рушди ин соҳа метавонад ба таъсиси ҷойҳои нави корӣ, рушди иқтисоди минтақаҳо ва муаррифии Тоҷикистон дар ҷаҳон мусоидат намояд.

Корҳои созандагӣ дар тамоми минтақаҳои кишвар симои Тоҷикистонро низ тағйир доданд. Дар шаҳру ноҳияҳо мактабҳо, беморхонаҳо, корхонаҳо, роҳҳо, пулҳо, марказҳои фарҳангӣ ва иншооти варзишӣ бунёд шуданд. Душанбе ҳамчун пойтахти кишвар ба яке аз марказҳои муосири минтақа табдил ёфта, дар он солҳои охир иншооти зиёди иҷтимоӣ, иқтисодӣ ва фарҳангӣ сохта шудаанд. Дар доираи омодагӣ ба 35-солагии Истиқлоли давлатӣ низ дар саросари кишвар корҳои васеи ободонию созандагӣ идома доранд.

Дар маҷмуъ, 35 соли Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон давраи муҳимми таҳкими давлатдорӣ, барқарорсозии сулҳу ваҳдат, рушди иқтисодӣ, сохтмони инфрасохтор, пешрафти соҳаҳои иҷтимоӣ ва эҳёи фарҳанги миллӣ мебошад. Агар солҳои аввали истиқлол бо мушкилоти сиёсӣ ва зарурати барқарор намудани сулҳ алоқаманд бошанд, солҳои минбаъда ба марҳалаи созандагӣ ва рушди устувори кишвар табдил ёфтанд. Имрӯз Тоҷикистон барои рушди саноат, энергетика, иқтисоди рақамӣ, илм, маориф ва баланд бардоштани сатҳи зиндагии мардум барномаҳои гуногунро амалӣ менамояд.

Хизматҳои мондагори Пешвои миллатро, пеш аз ҳама, бояд дар заминаи шароити таърихии солҳои аввали истиқлол арзёбӣ намуд. Дар он давра, нигоҳ доштани давлат, барқарор кардани сулҳ ва эҷоди заминаҳои давлатдории муосир зарур буд. Баъд аз расидан ба сулҳ масъалаи барқарорсозии иқтисод, сохтмони роҳҳо, рушди энергетика, маориф, тандурустӣ ва дигар соҳаҳо ба марҳалаи нав ворид гардид. Аз ин рӯ, дар тасвири роҳи 35-солаи истиқлол сулҳу ваҳдат, таҳкими давлатдорӣ ва корҳои созандагӣ ҳамчун равандҳои бо ҳам пайваста баромад мекунанд.

Имрӯз дар арафаи 35-солагии Истиқлоли давлатӣ муҳим аст, ки дастоварди истиқлолро ҳамчун арзиши муқаддаси миллӣ ҳифз намоем.

Истиқлол саҳифаи тиллоии давлатдории навини тоҷикон аст. Ин саҳифа бо ормони чандинсолаи миллат, бо талошҳои давлатсозӣ, бо сулҳу ваҳдат ва бо меҳнати созандаи мардум навишта мешавад. Хизматҳои мондагори Пешвои миллат дар ин саҳифаи таърихӣ, пеш аз ҳама, бо раванди сулҳсозӣ, таҳкими давлатдории миллӣ, бунёди инфрасохтори муосир, рушди иқтисодию иҷтимоӣ ва муаррифии Тоҷикистон дар арсаи байналмилалӣ пайваст мебошанд. Ҳифз ва идомаи ин дастовардҳо вазифаи насли имрӯза ва оянда буда, ояндаи Тоҷикистони соҳибистиқлол аз дониш, меҳнати созанда, худшиносӣ, ватандӯстӣ ва масъулиятшиносии шаҳрвандон вобаста мебошад.

 

А. ШОЙИМҚУЛОВ,

муаллими калони кафедраи математикаи олии ДДМИТ