Коррупсия яке аз мушкилоти ҷиддии ҷомеаи муосир ба ҳисоб рафта, пешгирӣ ва мубориза бо он аз ҷумлаи масъалаҳои муҳими давлатдорӣ ва рушди ҷомеа мебошад. Ин падида ба риояи ҳуқуқу озодиҳои инсон, таъмини адолати иҷтимоӣ, рушди иқтисодиёт ва баланд бардоштани эътимоди шаҳрвандон ба фаъолияти мақомоти давлатӣ таъсири манфӣ мерасонад. Аз ин рӯ, мубориза бар зидди коррупсия на танҳо вазифаи мақомоти дахлдор, балки масъулияти шаҳрвандии ҳар як узви ҷомеа мебошад.

Коррупсия дар шаклҳои гуногун, аз ҷумла суистифода аз ваколатҳои мансабӣ, порагирӣ, порадеҳӣ ва истифодаи мақоми хизматӣ ба манфиати шахсӣ зоҳир мегардад. Чунин амалҳо ба принсипҳои қонуният, адолат ва баробарҳуқуқии шаҳрвандон мухолиф буда, барои рушди устувори давлат монеа эҷод мекунанд. Дар шароити рушди ҷомеа ва таҳкими муносибатҳои ҷамъиятӣ масъалаи баланд бардоштани маърифати ҳуқуқӣ ва ташаккули фарҳанги зиддикоррупсионӣ аҳаммияти махсус дорад.

Ҳар як шаҳрванд бояд моҳияти коррупсия, оқибатҳои манфии он ва зарурати риояи қонунгузориро дарк намояд. Маҳз сатҳи баланди худшиносӣ, поквиҷдонӣ ва масъулиятшиносӣ метавонад барои пешгирии зуҳуроти номатлуб заминаи мусоид фароҳам оварад.

Яке аз роҳҳои муҳими пешгирии коррупсия тарғиби арзишҳои ахлоқӣ, аз қабили ростқавлӣ, инсоф, адолатпарварӣ ва эҳтиром ба қонун мебошад. Ин арзишҳо бояд дар оила, муассисаҳои таълимӣ ва муҳити корӣ пайваста ташаккул дода шаванд. Волидон ва омӯзгорон дар тарбияи насли наврас дар рӯҳияи поквиҷдонӣ ва масъулиятшиносӣ нақши муҳим доранд. Зеро насли ҷавон неруи пешбарандаи ҷомеа буда, ояндаи давлат аз сатҳи дониш, ҷаҳонбинӣ ва ахлоқи онҳо вобастагии зиёд дорад.

Дар баробари ин, таъмини шаффофият дар фаъолияти ташкилоту муассисаҳо, риояи қатъии талаботи қонунгузорӣ, баланд бардоштани масъулияти хизматчиёни давлатӣ ва тақвияти назорати ҷамъиятӣ аз омилҳои муҳими пешгирии коррупсия ба шумор мераванд. Ҳар як шахс бояд вазифаҳои ба зимма доштаашро софдилона иҷро намуда, аз ҳар гуна амали ғайриқонунӣ ва манфиатҷӯии шахсӣ худдорӣ кунад.

Ҷанбаи дигари муҳими муқовимат ба коррупсия бетараф набудани шаҳрвандон нисбат ба зуҳуроти коррупсионӣ мебошад. Ҷомеа бояд ба арзишҳои қонунмеҳварӣ такя намуда, барои пешгирӣ ва ошкорсозии амалҳои коррупсионӣ дар доираи талаботи қонунгузорӣ саҳм гузорад. Танҳо дар сурати ҳамкории самараноки мақомоти давлатӣ, ниҳодҳои ҷомеаи шаҳрвандӣ ва шаҳрвандон метавон ба натиҷаҳои назаррас дар самти муқовимат ба коррупсия ноил гардид.

Мубориза бар зидди коррупсия бояд ба ҷузъи муҳими фарҳанги шаҳрвандӣ табдил ёбад. Ҳар як инсон метавонад тавассути рафтори намунавӣ, муносибати одилона, иҷрои софдилонаи уҳдадориҳо ва эҳтиром ба ҳуқуқу манфиатҳои дигарон дар пешгирии ин зуҳуроти номатлуб саҳми арзанда гузорад. Зеро ҷомеаи солим бар пояи шаҳрвандони бовиҷдон, масъулиятшинос ва қонунмеҳвар ташаккул меёбад.

Дар соли 2026 масъалаи пешгирӣ ва муқовимат ба коррупсия дар Ҷумҳурии Тоҷикистон дар доираи татбиқи Стратегияи давлатии муқовимат ба коррупсия барои давраи то соли 2030, инчунин дар суханрониҳо ва чорабиниҳои расмӣ мавриди таваҷҷуҳи хос қарор дорад. Дар ин замина, масъалаи амалисозии марҳилаи дуюми стратегия, ки солҳои 2026–2030-ро фаро мегирад, аҳаммияти муҳим дорад. Маълумоти марбут ба Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 6 марти соли 2026, № 1145 ва мазмуни он бояд пеш аз нашр бо матни расмии санад муқоиса ва санҷида шавад.

Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба масъалаи муқовимат ба коррупсия таваҷҷуҳи махсус зоҳир менамоянд. Ин муносибат аҳаммияти муборизаи пайваста ва ҳамоҳангшударо бар зидди ин зуҳуроти номатлуб таъкид мекунад.

Коррупсия падидаи хатарнок буда, ба рушди иқтисодиву иҷтимоии кишвар, таъмини адолати иҷтимоӣ ва таҳкими эътимоди шаҳрвандон ба мақомоти давлатӣ таъсири манфӣ мерасонад. Аз ин рӯ, муқовимат ба он вазифаи муҳимми мақомоти давлатӣ, ниҳодҳои ҷомеаи шаҳрвандӣ ва ҳар як сокини кишвар мебошад. Пешгирии коррупсия танҳо дар сурати баланд бардоштани маърифати ҳуқуқӣ, тарбияи ахлоқии шаҳрвандон, таъмини шаффофият ва таҳкими фарҳанги қонунмеҳварӣ метавонад самаранок бошад.

Ҳамин тариқ, тарғиби ақидаҳо ва арзишҳои зиддикоррупсионӣ дар замири шаҳрвандон яке аз роҳҳои муҳими ташаккули ҷомеаи солим, одилона ва ҳуқуқбунёд мебошад. Ҳар як шаҳрванд бояд бо дарки масъулияти худ дар назди ҷомеа ва давлат барои пешгирии коррупсия саҳм гузорад. Танҳо бо саъю талоши муштарак метавон ба таҳкими волоияти қонун, таъмини адолат ва рушди устувори кишвар мусоидат намуд.

 

ҲАДЯТУЛЛОИ Н.,

Б. ЮНУСОВ,

устодони кафедраи ҳуқуқи иқтисодӣ ва молиявӣ