Истиқлолияти давлатӣ барои ҳар як миллат ва давлат волотарин арзиши сиёсӣ, ҳуқуқӣ ва таърихӣ ба ҳисоб меравад. Зеро маҳз соҳибистиқлолӣ ба миллат имконият медиҳад, ки роҳи мустақили рушди сиёсӣ, иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангии худро муайян намуда, арзишҳои миллӣ ва манфиатҳои давлатиро ҳифз намояд. Барои миллати тоҷик 9 сентябри соли 1991 ҳамчун санаи сарнавиштсоз дар таърихи навини давлатдорӣ боқӣ мондааст. Дар ин рӯз Изҳорот дар бораи Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон қабул гардида, кишвар роҳи мустақили давлатсозиро пеш гирифт.

Соли 2026 ба 35-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон рост меояд. Бо мақсади таҷлили ин санаи муҳими таърихӣ 9 сентябри соли 2026 ҳамчун рӯзи баргузории ҷашни 35-солагии Истиқлолияти давлатӣ муайян гардидааст.

Сиву панҷ сол дар муқоиса бо таърихи чандҳазорсолаи миллати тоҷик шояд фосилаи тӯлонӣ набошад, аммо барои ташаккул ва таҳкими давлати соҳибистиқлол ин давра аҳамияти бузург дорад. Дар ин муддат Тоҷикистон марҳалаҳои мураккаби давлатсозӣ, барқарорсозии сулҳу субот, рушди иқтисодиву иҷтимоӣ ва таҳкими мавқеи худро дар ҷомеаи байналмилалӣ паси сар намуд.

Истиқлолият ҳамчун оғози марҳалаи нави давлатдорӣ

Истиқлолияти давлатӣ ба Тоҷикистон имконият фароҳам овард, ки ҳамчун субъекти мустақили муносибатҳои байналмилалӣ сиёсати дохилӣ ва хориҷии худро мустақилона муайян намояд. Дар баробари ин, соҳибистиқлолӣ дар назди давлат ва ҷомеа масъулияти бузурги таърихиро гузошт: бунёди давлатдории миллӣ, таҳкими қонуният, таъмини амният, ҳифзи манфиатҳои миллӣ ва фароҳам овардани шароити мусоид барои рушди устувори кишвар.

Солҳои аввали истиқлол барои Тоҷикистон давраи ниҳоят ҳассос ва пурозмоиш буданд. Мушкилоти сиёсӣ ва иҷтимоӣ ба суботи кишвар таъсири ҷиддӣ расонида, зарурати барқарор намудани сулҳу ваҳдат ва таҳкими пояҳои давлатдориро ба миён овард. Аз ин рӯ, таҷрибаи таърихии Тоҷикистон нишон медиҳад, ки истиқлолияти давлатӣ танҳо бо эълони соҳибихтиёрӣ маҳдуд намешавад, балки ҳифз ва таҳкими он кори доимӣ ва масъулияти тамоми ҷомеа мебошад.

Сулҳу ваҳдати миллӣ - заминаи асосии рушди кишвар

Яке аз дастовардҳои муҳимтарини даврони соҳибистиқлолӣ расидан ба сулҳу ваҳдати миллӣ мебошад. Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ дар Тоҷикистон, ки 27 июни соли 1997 ба имзо расид, барои барқарор намудани суботи сиёсӣ ва оғози марҳалаи нави рушди мамлакат заминаи муҳим гузошт.

Ваҳдати миллӣ барои Тоҷикистон на танҳо арзиши сиёсӣ, балки омили муҳими рушди иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангӣ гардид. Таҷрибаи кишвар собит намуд, ки танҳо дар шароити суботи сиёсӣ ва ҳамдигарфаҳмии ҷомеа метавон барномаҳои бузурги иқтисодӣ ва иҷтимоиро амалӣ намуд.

Аз ин нуқтаи назар, ҳифзи сулҳу ваҳдат вазифаи насли имрӯз ва оянда мебошад. Ҳар як шаҳрванд бояд дарк намояд, ки истиқлолият ва ваҳдати миллӣ арзишҳои ба осонӣ бадастомада нестанд ва ҳифзи онҳо масъулияти шаҳрвандӣ ва миллӣ талаб мекунад.

Истиқлолият ва рушди иқтисодиву иҷтимоӣ

Яке аз нишондиҳандаҳои муҳими устувории истиқлолияти давлатӣ сатҳи рушди иқтисодии мамлакат мебошад. Дар даврони соҳибистиқлолӣ дар Тоҷикистон ба рушди соҳаҳои саноат, энергетика, нақлиёт, кишоварзӣ, соҳибкорӣ ва инфрасохтор таваҷҷуҳи зиёд зоҳир гардидааст.

Сохтмони иншооти муҳими иқтисодиву иҷтимоӣ, таҷдиди роҳҳо, рушди энергетика, бунёди корхонаҳои саноатӣ ва беҳтар намудани инфрасохтори шаҳрӣ ва деҳот аз самтҳои муҳими сиёсати рушди кишвар ба ҳисоб мераванд. Дар натиҷа, дар бисёр минтақаҳои мамлакат муҳити нави иқтисодӣ ва иҷтимоӣ ташаккул ёфтааст.

Дар баробари дастовардҳо, рушди минбаъдаи иқтисоди миллӣ ҳалли масъалаҳои муҳим, аз ҷумла баланд бардоштани маҳсулнокии меҳнат, рушди иқтисоди рақамӣ, эҷоди ҷойҳои нави корӣ, дастгирии соҳибкории истеҳсолӣ ва беҳтар намудани рақобатпазирии иқтисодиётро тақозо менамояд.

Маориф ва илм - асоси рушди устувор

Дар асри XXI сармояи асосии ҳар давлат на танҳо захираҳои табиӣ, балки неруи инсонӣ, дониш ва технология мебошад. Аз ин рӯ, рушди маориф ва илм яке аз омилҳои калидии таҳкими истиқлолияти миллӣ ба шумор меравад.

Дар давоми солҳои соҳибистиқлолӣ муассисаҳои таълимӣ ва илмӣ рушд намуда, имкониятҳои таҳсил ва омодасозии кадрҳои баландихтисос васеъ гардиданд. Имрӯз дар назди низоми маориф вазифаҳои нави марбут ба рақамикунонӣ, омӯзиши технологияҳои муосир, забонҳои хориҷӣ, рушди тафаккури таҳлилӣ ва омодасозии мутахассисони ҷавобгӯ ба талаботи бозори меҳнат қарор доранд.

Дар ин раванд нақши муассисаҳои таҳсилоти олии касбӣ, магистратура ва докторантура махсусан муҳим мебошад. Зеро рушди давлат бе тайёр намудани кадрҳои соҳибмаърифат, касбӣ ва дорои ҷаҳонбинии муосир имконнопазир аст.

35 сол: аз истиқлолияти сиёсӣ ба истиқлолияти устувор

Таҷрибаи 35-солаи Тоҷикистон нишон медиҳад, ки истиқлолият мафҳуми доимо рушдкунанда мебошад. Агар дар марҳалаи аввал масъалаи асосӣ ҳифзи давлат ва таъмини суботи сиёсӣ бошад, имрӯз масъалаҳои рушди устувор, иқтисоди рақамӣ, амнияти иттилоотӣ, рушди сармояи инсонӣ, рақобатпазирии иқтисодӣ ва баланд бардоштани сатҳи зиндагии аҳолӣ аҳамияти бештар пайдо мекунанд.

Истиқлолияти воқеан устувор он аст, ки давлат дорои низоми мустаҳками ҳуқуқӣ, иқтисоди рақобатпазир, ҷомеаи босавод, ҷавонони донишманд, низоми самараноки идоракунӣ ва мавқеи фаъоли байналмилалӣ бошад.

Аз ин рӯ, таҷлили 35-солагии Истиқлолияти давлатӣ бояд на танҳо як ҷашни таърихӣ, балки имконияти арзёбии роҳи тайшуда ва муайян намудани вазифаҳои минбаъдаи давлату ҷомеа бошад.

Хулоса 35 соли Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон марҳалаи муҳими таърихи навини давлатдории тоҷикон мебошад. Дар ин давра кишвар роҳи пурпечутоби давлатсозиро тай намуда, барои таҳкими сулҳу ваҳдати миллӣ, рушди иқтисодӣ ва иҷтимоӣ, ташаккули низоми ҳуқуқӣ, рушди маорифу илм ва таҳкими муносибатҳои байналмилалӣ заминаҳои муҳим фароҳам овард.

Ҷашни 35-солагии Истиқлолияти давлатӣ бояд моро водор созад, ки ба арзиши истиқлолият бо масъулияти бештар назар намоем. Зеро истиқлолият танҳо рамзи соҳибихтиёрии давлат нест, балки масъулияти ҳар як шаҳрванд дар назди Ватан, миллат ва наслҳои оянда мебошад.

Имрӯз вазифаи муҳимтарини ҷомеа ҳифзи сулҳу ваҳдат, эҳтироми қонун, таҳкими худшиносии миллӣ, рушди илм ва маориф, баланд бардоштани маърифати шаҳрвандӣ ва саҳм гузоштан дар пешрафти Тоҷикистони соҳибистиқлол мебошад.

35-солагии Истиқлолияти давлатӣ бояд оғози марҳалаи нави масъулиятшиносӣ ва созандагӣ бошад. Зеро ояндаи Тоҷикистон танҳо ба дастовардҳои гузашта не, балки ба дониш, меҳнат, масъулият ва иродаи созандаи насли имрӯза вобаста аст.

Истиқлолият  арзиши миллӣ, ваҳдат  пояи давлатдорӣ ва созандагӣ  роҳи рушди Тоҷикистон мебошад.

Ёрова Ирода Сайфулоевана

Омузгори ДДМИТ