16 ноябр дар таърихи давлатдории навини тоҷикон ҳамчун санаи дорои аҳаммияти бузурги сиёсиву таърихӣ сабт гардидааст. Таҷлили Рӯзи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ва ёдоварӣ аз Иҷлосияи XVI Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон фурсати муносибест, ки мо роҳи тайкардаи давлату миллат, арзиши сулҳу субот ва нақши роҳбарияти давлатро дар таҳкими пояҳои истиқлолияти миллӣ мавриди таҳлил қарор диҳем. Ин сана моро ба дарки амиқи воқеияти таърихӣ водор месозад, ки сулҳу оромӣ, ваҳдати миллӣ ва амнияти давлат арзишҳое мебошанд, ки ба осонӣ ба даст наомадаанд.

Пас аз ба даст овардани Истиқлоли давлатӣ 9 сентябри соли 1991 Тоҷикистон ба марҳалаи нави таърихӣ ворид гардид. Аммо ихтилофҳои шадиди сиёсӣ ва ноустувории иҷтимоӣ кишварро ба ҷанги шаҳрвандӣ кашиданд. Дар натиҷа ҳазорҳо нафар ҷони худро аз даст дода, садҳо ҳазор шаҳрванд макони зисти худро тарк намуданд ва иқтисодиёти мамлакат зарари ҷиддӣ дид. Дар чунин шароити тақдирсоз хатари аз байн рафтани пояҳои давлатдорӣ ва пароканда гардидани миллат ба миён омада буд.

Маҳз дар ҳамин давраи ҳассоси таърихӣ, 16 ноябри соли 1992 дар Қасри Арбоби шаҳри Хуҷанд Иҷлосияи XVI Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба кори худ оғоз намуд. Ин иҷлосия, ки то 2 декабр идома ёфт, масъалаҳои муҳими барқарорсозии сохти конститутсионӣ, ташкили мақомоти нави давлатӣ, таъмини сулҳу субот ва муайян намудани самтҳои минбаъдаи рушди кишварро баррасӣ кард.

Яке аз нуктаҳои муҳими нахустин суханронии Эмомалӣ Раҳмон дар он рӯзҳо изҳори омодагӣ барои барқарор намудани сулҳ ва ваҳдати миллӣ буд. Ӯ таъкид намуда буданд: «Ман барои халқи азизам, барои Тоҷикистон сулҳ меорам ва тамоми қуввату таҷрибаи кориамро баҳри ҳалли буҳрони сиёсӣ ва барқарор кардани ваҳдати комил дар мамлакат сарф менамоям». Ин суханон дар шароите садо доданд, ки ҷомеа ба сулҳу оромӣ ва роҳбарии масъулона ниёзи шадид дошт.

Фаъолияти минбаъдаи Эмомалӣ Раҳмон бо равандҳои мураккаби барқарорсозии давлатдорӣ ва ба даст овардани ризоияти миллӣ пайванди ногусастанӣ дорад. Аз ҷумла, яке аз самтҳои асосии сиёсати пешгирифтаи ӯ ба роҳ мондани музокироти байни тоҷикон ва ҷустуҷӯи роҳҳои осоиштаи ҳалли низоъ буд. Ин раванд бо иштироки Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, Иттиҳоди мухолифини тоҷик ва бо мусоидати Созмони Милали Муттаҳид ва кишварҳои кафилу нозир сурат гирифт. Ниҳоят, 27 июни соли 1997 дар шаҳри Москва Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ ба имзо расид. Ин санади таърихӣ ба ҷанги шаҳрвандӣ хотима бахшида, барои бозгардонидани гурезаҳо, барқарор намудани эътимоди байниҳамдигарӣ ва таҳкими ваҳдати миллӣ заминаи муҳим фароҳам овард.

Дар ин раванд нақши шахсии Эмомалӣ Раҳмон ҳамчун роҳбари давлат дар пешбурди музокирот, ба даст овардани мувофиқаҳои сиёсӣ ва татбиқи созишномаҳои сулҳ аҳаммияти махсус дошт. Албатта, сулҳи тоҷикон натиҷаи талошҳои муштараки ҷонибҳои музокиракунанда, миёнаравии байналмилалӣ ва иродаи сулҳҷӯёнаи мардуми Тоҷикистон буд. Аммо роҳбарии сиёсӣ ва ташаббусҳои пайгиронаи Эмомалӣ Раҳмон дар фароҳам овардани заминаҳои ин раванд яке аз омилҳои муҳими таърихӣ ба шумор меравад.

Дар давраи роҳбарии ӯ масъалаи ташаккули рукнҳои асосии давлатдорӣ, аз ҷумла таъсиси Артиши миллӣ, мақомоти ҳифзи ҳуқуқ ва қӯшунҳои сарҳадӣ, барқарорсозии фаъолияти сохторҳои давлатӣ ва таҳкими заминаҳои ҳуқуқии истиқлолият мавқеи муҳим пайдо кард. Қабули Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон 6 ноябри соли 1994 низ барои ташаккули низоми нави ҳуқуқӣ ва муайян намудани асосҳои сохтори давлатӣ аҳаммияти бузург дошт. Соли 1999 Эмомалӣ Раҳмон бо унвони олии Қаҳрамони Тоҷикистон сарфароз гардонида шуданд. Соли 2015 бо қабули қонуни дахлдор унвони «Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат» ба таври қонунӣ муқаррар гардид.

Дар баробари масъалаҳои сиёсӣ, сиёсати давлат ба барқарорсозии иқтисоди миллӣ ва беҳтар намудани шароити зиндагии аҳолӣ равона гардид. Бунёду азнавсозии роҳҳои автомобилгард, нақбҳо, неругоҳҳои барқи обӣ, иншооти иҷтимоӣ ва корхонаҳои истеҳсолӣ барои рушди инфрасохтори мамлакат замина гузоштанд. Ҳамчунин, расидан ба истиқлоли энергетикӣ, раҳоӣ аз бунбасти коммуникатсионӣ, таъмини амнияти озуқаворӣ ва саноатикунонии босуръат ҳамчун ҳадафҳои стратегии давлат муайян гардиданд.

Имрӯз дар шароити тағйирёбии босуръати вазъи геополитикии ҷаҳон масъалаи амнияти миллӣ аҳаммияти бештар касб менамояд. Терроризм, экстремизм, гардиши ғайриқонунии маводи мухаддир, ҷинояткории фаромиллӣ ва таҳдидҳои иттилоотӣ аз ҷумлаи омилҳое мебошанд, ки суботи давлатҳоро зери хатар мегузоранд. Аз ин рӯ, таҳкими ҳифзи сарҳад, баланд бардоштани маърифати ҳуқуқии шаҳрвандон, пешгирии ифротгароӣ ва рушди ҳамкориҳои минтақавӣ аз вазифаҳои муҳими давлат ба ҳисоб мераванд.

Дар сиёсати имрӯзаи мамлакат рушди маориф, илм, технологияҳои рақамӣ ва омода намудани мутахассисони баландихтисос низ мавқеи муҳим дорад. Зеро амнияти давлат танҳо бо иқтидори ҳарбӣ таъмин намегардад, балки ба рушди иқтисодӣ, саводнокии аҳолӣ, дастрасӣ ба дониш ва қобилияти истифодаи технологияҳои муосир низ вобаста мебошад. Ҷавонон ҳамчун неруи асосии ояндаи миллат бояд бо дониш, касбият, ҳисси баланди ватандӯстӣ ва масъулияти шаҳрвандӣ дар таҳкими истиқлолият саҳм гузоранд.

Бо вуҷуди дастовардҳои даврони истиқлолият, масъалаҳои таъмини шуғли аҳолӣ, беҳтар намудани сифати хизматрасониҳои иҷтимоӣ, ҳифзи муҳити зист, истифодаи оқилонаи захираҳои табиӣ ва мутобиқшавӣ ба тағйирёбии иқлим ҳалли пайвастаро тақозо мекунанд. Аз ҷумла, ҳифзи пиряхҳо ва захираҳои обӣ, ки барои амнияти энергетикӣ ва озуқавории минтақа аҳаммияти бузург доранд, яке аз самтҳои муҳими ташаббусҳои байналмилалии Тоҷикистон мебошад.

Ҳамин тавр, Рӯзи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ва солгарди Иҷлосияи XVI Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон моро ба арҷгузорӣ ба таърихи давлатдорӣ, ҳифзи сулҳу ваҳдати миллӣ ва масъулиятшиносӣ дар назди Ватан ҳидоят менамояд. Саҳми Эмомалӣ Раҳмон дар барқарорсозии сохти давлатӣ, пешбурди музокироти сулҳ ва таҳкими заминаҳои ваҳдати миллӣ дар таърихи муосири Тоҷикистон мавқеи муҳим дорад. Ҳифзи сулҳи бадастомада, эҳтироми қонун, таҳкими худшиносии миллӣ ва саҳмгузорӣ дар рушди иқтисодию иҷтимоии мамлакат вазифаи ҳар як шаҳрванди Тоҷикистон мебошад. Зеро амнияти пойдор, суботи сиёсӣ ва пешрафти воқеии ҷомеа танҳо дар шароити ваҳдати миллӣ, масъулияти шаҳрвандӣ, меҳнати созанда ва эҳтироми арзишҳои истиқлолият таъмин мегардад.

 

Шойимқулов А.М.,

омӯзгори ДДМИТ