Одамрабоӣ яке аз ҷиноятҳои вазнин ва хатарнок ба ҳисоб меравад, ки бевосита ба ҳуқуқу озодиҳои инсон, амнияти шахсӣ ва суботи ҷомеа таҳдид мекунад. Ин амал дар шакли ғайриқонунӣ дастгир кардан, бурдан ё нигоҳ доштани шахс бар хилофи иродаи ӯ зоҳир шуда, дар ҳама ҳолатҳо қонуншиканӣ ва ҷинояти ҷиддӣ ба шумор меравад.

Одамрабоӣ метавонад бо мақсадҳои гуногуни ғайриқонунӣ анҷом дода шавад. Аз ҷумла, талаб кардани маблағ, фишор овардан ба шахс ё аъзои оилаи ӯ, интиқом гирифтан, инчунин, маҷбур сохтани шахс ба иҷрои амалҳои муайян аз ҷумлаи сабабҳои асосии чунин ҷиноят мебошанд. Дар ҳамаи ҳолатҳо, ин амал ба ҳаёт, саломатӣ ва озодии инсон таҳдиди мустақим эҷод мекунад ва метавонад ба осеби вазнини равонӣ, тарс, стресс ва ҳатто оқибатҳои фоҷиавӣ оварда расонад.

Одамрабоӣ на танҳо ба шахси ҷабрдида, балки ба оилаи ӯ ва умуман, ба ҷомеа таъсири манфӣ мерасонад. Вақте чунин ҷиноятҳо дар ҷомеа ба амал меоянд, ҳисси ноамнӣ ва тарс дар байни шаҳрвандон зиёд мегардад, эътимод ба қонун ва мақомоти ҳифзи ҳуқуқ коҳиш меёбад ва оромии иҷтимоӣ халалдор мешавад. Ин ҳолат метавонад ба суботи ҷамъиятӣ ва рушди муътадили ҷомеа таъсири ҷиддӣ расонад.

Дар шароити муосир, вақте ки ҷомеа ба рушди устувор ва амнияти комил ниёз дорад, пешгирии одамрабоӣ аҳамияти аввалиндараҷа дорад. Дар ин самт баланд бардоштани сатҳи маърифати ҳуқуқии шаҳрвандон, махсусан ҷавонон хеле муҳим мебошад. Шинос кардани аҳолӣ бо қонунҳо, фаҳмондани оқибатҳои ҷиноятҳо ва ташаккули ҳисси масъулиятшиносӣ метавонад дар коҳиши чунин амалҳо нақши назаррас бозад.

Ҳамзамон, фаъолияти самараноки мақомоти ҳифзи ҳуқуқ, назорати ҷиддӣ ва саривақтии пешгирии ҷиноятҳо, инчунин, ҳамкории зичи ҷомеа бо давлат аз омилҳои муҳими мубориза бар зидди одамрабоӣ ба ҳисоб мераванд. Ҳар як шаҳрванд бояд дарк намояд, ки амнияти ҷомеа танҳо дар ҳолати риояи қонун ва масъулияти баланди иҷтимоӣ таъмин мегардад.

Ҳамин тавр, одамрабоӣ ҳамчун яке аз ҷиноятҳои хатарнок ба амният ва суботи ҷомеа таҳдиди ҷиддӣ эҷод мекунад. Ин амал на танҳо ҳуқуқу озодиҳои инсонро поймол месозад, балки ба оромии оилаҳо, эътимоди шаҳрвандон ба қонун ва фазои умумии амнияти иҷтимоӣ таъсири манфӣ мерасонад. Паҳншавии чунин ҷиноят метавонад дар ҷомеа ҳисси тарсу ноамнӣ ба вуҷуд оварда, раванди рушди муътадили иҷтимоиву иқтисодиро низ халалдор намояд.

Аз ин рӯ, мубориза бо одамрабоӣ муносибати ҳамаҷониба ва ҳамкории зичи тамоми қишрҳои ҷомеаро талаб мекунад. Танҳо бо фаъолияти муассири мақомоти давлатӣ ва ҳифзи ҳуқуқ, пурзӯр намудани назорат ва татбиқи қонунгузории ҷиноятӣ метавон сатҳи чунин ҷиноятҳоро коҳиш дод. Ҳамзамон, баланд бардоштани маърифати ҳуқуқии шаҳрвандон, хусусан ҷавонон нақши калидӣ дорад, зеро огоҳии ҳуқуқӣ метавонад пешгирии бисёр ҳолатҳои ҷиноятиро таъмин намояд.

Илова бар ин, таҳкими тарбияи ахлоқӣ дар оила, мактаб ва ҷомеа, ташаккули ҳисси ватандӯстӣ, масъулиятшиносӣ ва эҳтиром ба қонун аз омилҳои муҳимми пешгирии чунин амалҳо ба ҳисоб мераванд. Танҳо дар натиҷаи ҳамгироии давлат, ҷомеа ва ҳар як шаҳрванд метавон муҳити амну осоишта фароҳам овард ва рушди устувори ҷомеаро таъмин намуд.

 

Шарифа ИБРАГИМОВА,

муаллими калони кафедраи забонҳои хориҷии ДДМИТ