Таҳқиқи амнияти миллии Тоҷикистон масъалаи муҳим дар баҳсҳои илмии муосир аст, ки аз таъсири бисёрҷониба ва мураккаби омилҳои гуногун ба самаранокии он бармеояд. Ин таҳлил ба омӯзиши ҳамаҷонибаи ҷанбаҳои дохилӣ ва берунӣ, ки ба суботи сиёсии Тоҷикистон таъсир мерасонанд, тамаркуз мекунад.

Маврид ба зикр аст, ки имрӯз инсоният ба хатарҳои нави глобалӣ, аз қабили терроризм, экстремизм, паҳншавии маводи мухаддир, буҳрони ҷаҳонии молиявӣ ва дигар хатарҳо нав ба нав рӯ ба рӯст. Айни замон ба ин хатарҳо боз коррупсия зам шудааст. Коррупсия низ дар ҷомеа реша давондааст, ки зарари он нисбат ба хатарҳои зикршуда камтар нест ва ба онҳо алоқамандии зич дорад.

Аз ин рӯ, яке аз ҷанбаҳои калидии мақола таҳлили коррупсия мебошад, ки ба ташкил ва самаранокии низоми амнияти миллӣ таъсири манфӣ мерасонад, мебошад.

Дар заминаи таъмини амнияти миллии Тоҷикистон ва рушди устувори иҷтимоию иқтисодии он, дониш ва малакаҳои махсуси кормандони давлатӣ ҳамчун захираи муҳим мебошад. Ин махсусан дар заминаи мубориза бо коррупсия, ки самаранокии маъмурияти давлатиро метавон коҳиш медиҳад ва эътимодро коҳиш медиҳад ва бо ин васила манфиатҳои давлатро поймол мекунад, муҳим аст.

Ҳадафи ин мақола таҳлили амиқи ин падидаи номатлуб дар заминаи таъмини амнияти миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон, инчунин нишон додани он аст, ки равиши ҳамаҷониба ва системавӣ ба мубориза бо коррупсия афзалият дошта, бидуни он таъмини амнияти миллӣ ва ноил шудан ба рушди устувор ғайриимкон аст.

Коррупсия таҳдиди системавӣ ва харобиоварро ба амнияти миллӣ эҷод мекунад ва ниҳодҳои калидии идоракунии давлатиро метавонанд ҳамаҷониба ноустувор гардонад. Дар соҳаи иқтисодӣ, амалияҳои коррупсионӣ рақобати бозорро таҳриф мекунанд ва метавонад боиси азхудкунии маблағҳои буҷетӣ дар миқёси калон гардад. Оқибатҳои иҷтимоии коррупсия дар бӯҳрони амиқи эътимоди мардум ба ниҳодҳои давлатӣ гардад. Безарар гардонидани ин таҳдид татбиқи рақамикунонии пурраи бахши давлатиро барои аз байн бурдани омили инсонӣ талаб мекунад, ки хушбахтона дар Тоҷикистон вобаст ба ин маъала чорраҳои муассир андешида истодаанд.

Коррупсия таҳдиди бунёдӣ ба амнияти миллиро ба вуҷуд меорад, муассисаҳои давлатиро хароб мекунад, иқтисодиётро таҳриф мекунад ва эътимоди мардумро коста мегардонад.

“Коррупсия зуҳуроти номатлуб ва барои ҷомеа хатарнок ба ҳисоб рафта, мубориза бар зидди он вазифаи асосии мақомоти давлат, ниҳодҳои ҷомеаи шаҳрвандӣ ва ҳар як сокини мамлакат мебошад”. Ин суханҳои пурҳикмати Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бесабаб нест.

Роҳбари ғамхори давлату ҳукумати мамлакат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон хуб огоҳанд ва ҳамеша ба мардуми сарбаланди тоҷик таъкидан мегӯянд, ки коррупсия кирдори номатлуб ва амали нангине мебошад, ки пояҳои давлатро заиф гардонида, боиси паст гаштани сатҳи зиндагии мардум мегардад.

Воқеан ҳам, коршиносони соҳа солҳост, ки таъкид карда истодаанд, ки коррупсия яке аз хатарноктарин падидаҳои иҷтимоӣ буда, ба сохторҳои сиёсӣ, иқтисодӣ ва иҷтимоии кишварҳо таъсири манфӣ мерасонад. Он на танҳо ба амният ва иқтисоди кишварҳо таҳдид мекунад, балки арзишҳо ва ахлоқи ҷомеаро низ зери хатар қарор додааст.

“Transparency International” ташкилоти байналмилалии мубориза бо коррупсия баъди таҳқиқоту таҳлилҳои солҳои зиёди худ, зимни як гузориши худ соли 2026 вобаста ба ин амали нангин чунин баён доштааст: «Дар кишварҳое, ки коррупсия паҳн шудааст, на танҳо институтҳои сиёсӣ заиф мешаванд, балки сатҳи ахлоқ ва масъулияти шаҳрвандӣ низ коҳиш меёбад».

Дар воқеъ, тибқи пешгӯйиҳои ин ниҳод, имрӯзҳо дар ҷаҳони муосир, коррупсия яке аз мушкилотҳои ҷиддӣ ва таъхирнопазир буда, тамоми давлатҳои ҷаҳониро ба ташвиш овардааст. Ин падидаи нангину номатлуб яке аз масъалаҳои мушкили замони муосир ва доғи сиёҳи бештари кишварҳо гардида, он садди роҳи рушду инкишоф шудааст.

Барои мубориза зидди ин амали нангин, аз тарафи ҳукумати кишварҳои ҷаҳон, як қатор қонуну қарорҳо ва стратегияву барномаҳои махсус қабул ва мавриди амал қарор гирифтааст.

Масалан, Ҷумҳурии Тоҷикистон бо сарвариву роҳнамоии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон пайваста барои решакан намудани коррупсия чораву тадбирҳои муассир андешида истодаанд.

Ба шарофати ташаббусҳои созандаи Асосгузори сулҳу Ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҳамаи ин заминаҳо дар кишвари мо фароҳам оварда шуда, иштироки фаъоли тамоми шохаҳои ҳокимият ва ҷомеаи шаҳрвандӣ дар мубориза бо ин зуҳуроти номатлуб таъмин карда шудааст. Аз ҷумла дар ин самт Стратегияи миллии муқовимат бо коррупсия ва дигар санадҳои меъёрии ҳуқуқии ба талаботи замон ҷавобгӯй қабул шуда, ниҳоди махсусгардонидашудаи  давлатӣ - Агентии  назорати давлатии  молиявӣ ва  мубориза бо коррупсия ва ниҳоди умумимиллӣ - Шурои миллии  муқовимат бо коррупсия  таъсис дода шудаанд.

Санадҳои қабулгардида як муҳим як формулаи миллии муқовимат бо фасод барои давраи муайян аст. Яке аз нукти муҳиме, ки самаронокии ин санадҳоро таъмин мекунад, ин ҳам механизми татбиқи тамоми чорабинҳо ва амалҳое, ки дар онҳо зикр ёфтааст, мебошад.

Бояд гуфт, ки ҷиҳати дар амал татбиқ намудани санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ дар самти муқовимат бо коррупсия ва дастуру супоришҳои Пешвои муаззами миллат бо ҷалби васеи ҷомеаи шаҳрвандӣ ва ҳар як фарди ҷомеа ва баланд бардоштани эътимоди аҳолӣ ба мақомотӣ давлатӣ ва афзоиши самаранокии мубориза бо коррупсия, корҳои таблиғотию ташвиқотие, ки моҳияти зиддикоррупсионӣ доранд, ба роҳ монда шаванд.

Тадбирҳои амаликунандаи роҳбари давлат ва Ҳукумати ҷумҳурӣ, ки барои аз байн бурдани зуҳуроти номатлуби ҷамъиятӣ вобаста ба ҳуқуқвайронкуниҳои корупсионӣ ҳамаи моро водор месозад, ки дар ин кори басо муҳими давлатӣ бетараф набошем ва дар ин самт бо фаъолияти масъулиятноки хизматӣ саҳми худро гузорем.

Ҳамин тариқ, мубориза бо коррупсия шарти стратегии ҳифзи соҳибихтиёрӣ ва таъмини рушди устувори давлат мебошад. Мақолаи мазкур аҳамияти муҳими мубориза бо коррупсияро дар заминаи амнияти миллӣ таъкид мекунад ва зарурати такмили доимии низоми идоракунии амният ва мутобиқшавӣ ба шароити тағйирёбандаро тасдиқ менамояд.

 

Латифамо ХОҶАЕВА,

муаллими калони кафедраи

забони русӣ