Дар замони муосир коррупсия ва экстремизм аз ҷумлаи мушкилоти ҷиддие ба шумор мераванд, ки ба рушди ҷомеа, амнияти давлат ва зиндагии осоиштаи мардум таъсири манфӣ мерасонанд. Ин падидаҳо метавонанд ба пешрафти иқтисодӣ, таъмини адолати иҷтимоӣ ва суботи сиёсӣ халал ворид созанд. Аз ин рӯ, пешгирӣ ва мубориза бо коррупсия ва экстремизм на танҳо вазифаи мақомоти давлатӣ, балки масъулияти ҳар як шаҳрванди ҷомеа мебошад.

Коррупсия яке аз падидаҳои номатлуби ҷомеа буда, истифодаи ғайриқонунии мансаб ё ваколатҳои хизматиро барои ба даст овардани манфиатҳои шахсӣ ё манфиати шахсони дигар дар бар мегирад. Ришваситонӣ, ришвадиҳӣ, сӯиистифода аз мансаб ва азхудкунии маблағҳои давлатӣ аз ҷумлаи шаклҳои зуҳури коррупсия мебошанд.

Коррупсия ба рушди давлат монеа эҷод карда, эътимоди мардумро ба мақомоти давлатӣ коҳиш медиҳад. Дар ҷомеае, ки ин падида густариш меёбад, таъмини адолат, риояи қонун ва ҳифзи ҳуқуқу манфиатҳои шаҳрвандон мушкил мегардад. Ҳамчунин, коррупсия метавонад боиси афзоиши нобаробарии иҷтимоӣ, маҳдуд шудани имкониятҳои ҷавонон ва истифодаи ғайримақсадноки маблағҳои давлатӣ гардад.

Барои пешгирии коррупсия зарур аст, ки шаффофият ва ҳисоботдиҳӣ дар фаъолияти мақомоти давлатӣ ва муассисаҳо таъмин гардида, волоияти қонун риоя шавад. Ҳамзамон, баланд бардоштани маърифати ҳуқуқии шаҳрвандон, ташаккули фарҳанги зиддикоррупсионӣ ва тарбияи насли ҷавон дар рӯҳияи ростқавлӣ, адолатпарварӣ ва масъулиятшиносӣ аҳаммияти калон дорад.

Экстремизм падидаи мураккаби иҷтимоӣ буда, метавонад дар шакли ақидаҳо ва амалҳои ифротӣ зуҳур намояд. Вақте ки ақидаҳои ифротӣ бо даъват ба зӯроварӣ, таҳдид ба амнияти дигарон ё фаъолияти террористӣ алоқаманд мешаванд, онҳо ба ҳаёти осоиштаи мардум ва амнияти ҷомеа хатари ҷиддӣ эҷод мекунанд.

Экстремизми хушунатомез метавонад боиси вайрон гардидани сулҳу субот, талафоти ҷонӣ, паҳн шудани тарсу ҳарос ва расидани зарари ҷиддии иқтисодӣ гардад. Он инчунин муносибатҳои байни одамонро халалдор намуда, метавонад боиси афзоиши бадбинӣ, таҳаммулнопазирӣ ва низоъҳои иҷтимоӣ шавад.

Яке аз роҳҳои муҳими пешгирии ин падида баланд бардоштани сатҳи дониш, маърифати ҳуқуқӣ ва ҷаҳонбинии ҷавонон мебошад. Ҷавонон бояд аз сарчашмаҳои боэътимод маълумот гирифта, ба паёмҳои шубҳанок ва даъватҳои ифротӣ бетафаккурона бовар накунанд. Пеш аз қабули қарор зарур аст, ки дурустии маълумот ва оқибатҳои эҳтимолии он мавриди таҳлил қарор дода шаванд.

Ҳамчунин, эҳтироми қонун, таҳаммулпазирӣ, арҷгузорӣ ба ақидаи дигарон, муколамаи созанда ва ҳалли масъалаҳо бо роҳҳои осоишта аз омилҳои муҳими пешгирии ифротгароӣ ба ҳисоб мераванд.

Коррупсия ва экстремизм падидаҳои гуногунанд, аммо дар баъзе ҳолатҳо метавонанд бо ҳам робитаи муайян дошта бошанд. Коррупсия метавонад фаъолияти муассисаҳои давлатиро заиф намуда, эътимоди мардумро ба адолат ва қонуният коҳиш диҳад. Дар чунин шароит норозигии иҷтимоӣ метавонад афзоиш ёбад ва гурӯҳҳои ифротӣ аз мушкилоти мавҷуда барои ҷалби тарафдорон истифода баранд.

Илова бар ин, маблағҳои бо роҳи коррупсия бадастомада метавонанд барои маблағгузории дигар ҷиноятҳо, аз ҷумла фаъолияти гурӯҳҳои террористӣ, истифода шаванд. Аз ин рӯ, пешгирии коррупсия, назорати шаффофи гардиши маблағҳо ва мубориза бо маблағгузории фаъолияти террористӣ дар таъмини амнияти ҷомеа аҳаммияти муҳим доранд.

Бо вуҷуди ин, бояд таъкид намуд, ки коррупсия на ҳамеша сабаби бевоситаи экстремизм мегардад. Пайдоиш ва густариши экстремизм метавонад ба омилҳои гуногуни иҷтимоӣ, сиёсӣ, иқтисодӣ ва идеологӣ вобаста бошад. Аз ин рӯ, пешгирии ҳар ду падида муносибати ҳамаҷониба, таҳкими волоияти қонун, таъмини адолати иҷтимоӣ ва ҳифзи ҳуқуқу озодиҳои инсонро тақозо менамояд.

Ҷавонон неруи созанда ва ояндаи ҳар як давлат мебошанд. Аз ин рӯ, саҳми онҳо дар пешгирии коррупсия ва экстремизм хеле муҳим аст. Ҷавонон бояд дар баробари азхуд намудани донишҳои муосир, ҳисси баланди масъулияти шаҳрвандӣ ва эҳтиром ба арзишҳои миллӣ дошта бошанд.

Ҳар як ҷавон бояд:

қонунҳоро эҳтиром намуда, ҳуқуқ ва уҳдадориҳои худро донад;

аз ришвадиҳӣ, ришваситонӣ ва дигар амалҳои коррупсионӣ худдорӣ кунад;

ба донишомӯзӣ, худтакмилдиҳӣ ва интихоби касби шоиста аҳаммияти ҷиддӣ диҳад;

маълумоти паҳншавандаро аз сарчашмаҳои боэътимод санҷад;

аз паҳн намудани маълумоти бардурӯғ ва даъватҳои ифротӣ худдорӣ намояд;

ба ақида, фарҳанг ва ҳуқуқи дигарон эҳтиром гузорад;

дар таҳкими сулҳу субот, ваҳдати миллӣ ва фазои ҳамдигарфаҳмӣ саҳм гузорад.

Тарбияи ҷавонон дар рӯҳияи ватандӯстӣ, ростқавлӣ, таҳаммулпазирӣ ва масъулиятшиносӣ барои ташаккули ҷомеаи солим ва пешгирии падидаҳои номатлуб заминаи мусоид фароҳам меорад. Дар ин раванд оила, муассисаҳои таълимӣ, ҷомеа ва мақомоти давлатӣ бояд ҳамкории судманд дошта бошанд.

Дар маҷмуъ, коррупсия ва экстремизм аз ҷумлаи мушкилоте мебошанд, ки метавонанд ба рушди устувори давлат, амнияти ҷомеа ва зиндагии осоиштаи мардум таъсири манфӣ расонанд. Пешгирии ин падидаҳо ҳамкории пайвастаи мақомоти давлатӣ ва ҷомеа, баланд бардоштани маърифати ҳуқуқии шаҳрвандон, тарбияи дурусти ҷавонон ва риояи қатъии қонунро талаб менамояд.

Ҳар як шаҳрванд бояд бо рафтори намунавӣ, ростқавлӣ, масъулиятшиносӣ ва эҳтиром ба қонун дар пешрафти ҷомеа саҳм гузорад. Танҳо тавассути таҳкими адолат, густариши маърифат, эҳтироми ҳуқуқу озодиҳои инсон ва ҳамкории созандаи тамоми қишрҳои ҷомеа метавон муҳити солиму амнро фароҳам оварда, барои наслҳои оянда заминаи устувори зиндагии шоиста ва ояндаи дурахшонро муҳайё сохт.

 

Моҳтоб ҲАМИДОВА,

муаллими калони кафедраи менеҷменти ДДМИТ