Истиқлоли давлатӣ барои Ҷумҳурии Тоҷикистон яке аз муҳимтарин дастовардҳои таърихии миллат ба ҳисоб меравад. Дар зарфи 35 соли соҳибистиқлолӣ кишвар роҳи пурпечутоби давлатсозӣ ва рушди иҷтимоию иқтисодиро тай намуда, барои таҳкими арзишҳои миллӣ, рушди маорифу илм ва баланд бардоштани мақоми зан дар ҷомеа заминаҳои мусоид фароҳам овард.

35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон фурсати муносибест барои арзёбии дастовардҳои кишвар дар самти рушди неруи инсонӣ, аз ҷумла нақши занон дар соҳаҳои маориф ва илм. Дар ин давра, мақоми зан дар ҷомеа тадриҷан таҳким ёфта, иштироки ӯ дар ҳаёти иҷтимоӣ, сиёсӣ, иқтисодӣ, фарҳангӣ ва илмии мамлакат бештар гардид.

Зан дар фарҳанг ва таърихи миллати тоҷик ҳамеша мавқеи хосса доштааст. Модар ҳамчун тарбиятгари насли нав, омӯзгор ҳамчун роҳнамои маърифат ва зани донишманд ҳамчун созандаи ҷомеаи мутамаддин дар рушди кишвар нақши муҳим доранд. Дар даврони истиқлол ин рисолати таърихӣ бо имкониятҳои нави таҳсил, фаъолияти касбӣ ва илмӣ пайваст гардидааст.

Ба даст овардани истиқлоли давлатӣ барои Тоҷикистон имкон фароҳам овард, ки сиёсати иҷтимоии худро мутобиқ ба манфиатҳои миллӣ ва талаботи ҷомеаи муосир ташаккул диҳад. Яке аз самтҳои муҳими ин сиёсат баланд бардоштани мақоми зан, ҳифзи ҳуқуқу манфиатҳои ӯ ва фароҳам овардани шароити мусоид барои иштироки фаъол дар ҳаёти ҷомеа мебошад.

Давоми 35 соли истиқлол масъалаи зан ва мақоми ӯ дар ҷомеа ба яке аз самтҳои муҳими сиёсати давлатӣ табдил ёфтааст. Таваҷҷуҳ ба таҳсилоти занон, тарбияи духтарон, омодасозии кадрҳои баландихтисос ва дастгирии занони соҳибистеъдод барои рушди минбаъдаи ҷомеа аҳамияти калон дорад.

Баланд бардоштани мақоми зан, пеш аз ҳама, аз таъмини дастрасии ӯ ба дониш ва таҳсил оғоз меёбад. Зани соҳибмаълумот метавонад дар рушди оила, тарбияи фарзанд, пешрафти иқтисодӣ ва иҷтимоии ҷомеа саҳми назаррас гузорад.

Маориф ҳамчун пояи рушди ҷомеа дар сиёсати давлати соҳибистиқлол мавқеи муҳим дорад. Дар ин раванд, занон нақши бузург доранд. Имрӯз қисми зиёди кормандони соҳаи маорифро занон ташкил медиҳанд ва онҳо дар таълиму тарбияи насли наврас саҳми арзанда мегузоранд.

Омӯзгори зан дар ташаккули ҷаҳонбинӣ, ахлоқ, маърифати шаҳрвандӣ ва ҳисси ватандӯстии хонандагон нақши муҳим мебозад. Аз ин ҷиҳат, саҳми занони омӯзгор дар рушди ҷомеа хеле бузург аст.

Давоми солҳои истиқлол барои таҳсили духтарон ва омода намудани мутахассисони ҷавон имкониятҳои бештар фароҳам гардиданд. Духтарони тоҷик дар муассисаҳои таҳсилоти миёна ва олӣ таҳсил намуда, соҳиби касбу ихтисосҳои гуногун мешаванд. Ин раванд ба баланд шудани сатҳи маърифати занон ва афзоиши иштироки онҳо дар ҳаёти ҷамъиятӣ мусоидат мекунад.

Дар баробари маориф, илм низ яке аз рукнҳои асосии пешрафти давлат мебошад. Давоми 35 соли истиқлол иштироки занон дар фаъолияти илмӣ бештар гардида, шумораи занони муҳаққиқ ва мутахассисони баландихтисос дар соҳаҳои гуногун афзоиш ёфтааст.

Занони олим дар соҳаҳои гуманитарӣ, табиатшиносӣ, тиб, иқтисод, педагогика, филология, таърих, ҳуқуқ ва дигар самтҳои илмӣ фаъолияти пурсамар доранд. Онҳо бо корҳои илмӣ-таҳқиқотӣ, навиштани мақолаю асарҳои илмӣ ва омода намудани мутахассисони ҷавон ба рушди илми миллӣ саҳм мегузоранд.

35 соли истиқлол давраи ташаккули насли нави занони соҳибмаърифат ва соҳибкасб низ мебошад. Насле ба камол расида истодааст, ки дар шароити давлатдории миллӣ таҳсил карда, имконияти бештари иштирок дар соҳаҳои гуногуни ҳаёти ҷомеаро дорад.

Имрӯз занони ҷавон на танҳо омӯзгор ва табиб, балки муҳаққиқ, муҳандис, иқтисоддон, ҳуқуқшинос, барномасоз, корманди соҳаи технология ва мутахассиси дигар самтҳои муосир мебошанд. Густариши чунин ихтисосҳо барои иштироки бештари занон дар рушди иқтисоди донишбунёд заминаи мусоид фароҳам меорад.

Дар ин раванд, дастгирии духтарони болаёқат аҳамияти махсус дорад. Ҳавасманд намудани онҳо ба донишомӯзӣ, илм, технология ва фаъолияти эҷодӣ метавонад захираи зеҳнии кишварро боз ҳам ғанӣ гардонад.

Таҳсилоти занон яке аз нишондиҳандаҳои муҳими рушди ҷомеа мебошад. Зани соҳибмаълумот метавонад дар тарбияи фарзандон, таҳкими оила ва рушди фарҳанги ҷомеа таъсири мусбат расонад.

Модар нахустин омӯзгори фарзанд аст. Агар модар дорои дониш, маърифат ва ҷаҳонбинии васеъ бошад, барои тарбияи насли босавод ва масъулиятшинос имкониятҳои бештар фароҳам меоянд. Аз ин рӯ, сармоягузорӣ ба таҳсилоти занон дар асл сармоягузорӣ ба ояндаи ҷомеа мебошад.

Дар остонаи 35-солагии Истиқлоли давлатӣ ин масъала аҳамияти бештар пайдо мекунад, зеро пешрафти минбаъдаи Тоҷикистон ба сатҳи дониш, малака ва ҷаҳонбинии насли ҷавон вобастагии зиёд дорад.

Бо вуҷуди дастовардҳои назаррас, рушди минбаъдаи мақоми зан дар маориф ва илм тақозо мекунад, ки имкониятҳои таҳсил ва фаъолияти илмӣ боз ҳам васеъ гарданд. Дастгирии занони ҷавони муҳаққиқ, рушди малакаҳои рақамӣ, омӯзиши забонҳои хориҷӣ, иштирок дар ҳамкориҳои илмии байналмилалӣ ва ташвиқи духтарон ба фанҳои дақиқ аз ҷумлаи самтҳои муҳими оянда мебошанд.

Ҷаҳони муосир ба мутахассисони донишманд, эҷодкор ва дорои тафаккури нав ниёз дорад. Дар ин шароит истифодаи иқтидори зеҳнии занон метавонад ба рушди устувори кишвар мусоидати назаррас намояд. 35 соли истиқлол собит сохт, ки занон қодиранд дар баробари иҷрои рисолати муҳими оилавӣ дар рушди илму маориф ва дигар соҳаҳои ҳаёти кишвар низ саҳми арзанда гузоранд.

Таҳкими минбаъдаи мақоми зан дар маориф ва илм яке аз шартҳои муҳими рушди неруи инсонӣ ва пешрафти ҷомеа мебошад. Дастгирии занони соҳибмаърифат ва духтарони боистеъдод маънои дастгирии ояндаи кишварро дорад.

Истиқлол барои миллати тоҷик имкони бузурги бунёди давлати миллӣ ва рушди ҷомеаро фароҳам овард. Дар ин роҳи таърихӣ занон низ бо дониш, меҳнат, истеъдод ва масъулияти баланди шаҳрвандӣ саҳми худро мегузоранд. Аз ин рӯ, дар марҳилаи 35-солагии Истиқлоли давлатӣ метавон бо итминон гуфт, ки рушди мақоми зан дар маориф ва илм яке аз дастовардҳои муҳими ҷомеаи соҳибистиқлол ва омили муҳими пешрафти минбаъдаи Тоҷикистон мебошад.

 

Г. ҲУСЕЙНОВА,

мудири кафедраи забонҳои хориҷии ДДМИТ