Дар шароити ҷаҳонишавӣ ва мураккаб гардидани равандҳои сиёсӣ, иҷтимоӣ ва иттилоотӣ масъалаи муқовимат ба экстремизм ва терроризм яке аз самтҳои афзалиятноки амнияти миллӣ ба шумор меравад. Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки таҷрибаи талхи низои дохилиро паси сар намудааст, имрӯз ба масъалаи пешгирӣ ва мубориза бо зуҳуроти ифротгароӣ аҳамияти махсус медиҳад. Солҳои 2021-2025 марҳилаи нави сиёсати давлатӣ дар самти таъмини амнияти ҷомеа ва суботи сиёсӣ маҳсуб меёбанд, ки дар доираи онҳо барномаҳо ва тадбирҳои мушаххас амалӣ карда мешаванд.

Стратегияи муқовимат ба экстремизм ва терроризм дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2021-2025 ҷиҳати иҷрои дастуру супоришҳое, ки дар Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 26 январи соли 2021 «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон» зикр гардидаанд, мутобиқ ба иқдоми Тоҷикистон доир ба амалисозии Стратегияи глобалии зиддитеррористии Созмони Милали Муттаҳид ва қатъномаҳои Шурои амнияти Созмони Милали Муттаҳид қабул гардидааст.

Экстремизм ҳамчун шакли фаъолияти сиёсӣ ё динӣ тавсиф мешавад, ки бо истифода аз ғояҳои тундравона ва усулҳои ғайриқонунӣ ба тағйир додани сохтори давлат ё ҷомеа равона гардидааст. Терроризм бошад, шакли хатарноктарини экстремизм ба ҳисоб рафта, бо истифода аз зӯроварӣ, тарсу ҳарос ва фишори равонӣ амнияти шаҳрвандон ва суботи давлатро халалдор мекунад.

Барои Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳдиди экстремизм ва терроризм на танҳо хусусияти дохилӣ, балки минтақавӣ ва байналмилалӣ дорад. Омилҳое чун муҳоҷирати меҳнатӣ, таъсири шабакаҳои иҷтимоӣ, таблиғоти ғояҳои ифротӣ ва ноустувории сиёсӣ дар баъзе минтақаҳои ҷаҳон метавонанд заминаи паҳншавии чунин кирдорҳоро фароҳам оваранд.

Муқовимат ба экстремизм ва терроризм дар Тоҷикистон бар пояи Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон, қонунҳои соҳавӣ ва стратегияву барномаҳои давлатӣ амалӣ карда мешавад. Қонунҳои махсус “Дар бораи муқовимат ба экстремизм” ва “Дар бораи мубориза бар зидди терроризм” заминаи ҳуқуқии ин самтро муайян менамоянд.

Давраи солҳои 2021-2025 сиёсати давлатӣ бештар ба пешгирии барвақтии ифротгароӣ, таҳкими ҳамкории ниҳодҳои давлатӣ ва ҷомеаи шаҳрвандӣ, инчунин, баланд бардоштани маърифати ҳуқуқӣ ва сиёсии аҳолӣ равона гардидааст. Дар ин марҳила, на танҳо мубориза бо оқибатҳо, балки бартараф намудани сабабҳои иҷтимоӣ ва идеологии экстремизм ҳадафи асосӣ қарор дорад.

Мақомоти ҳифзи ҳуқуқ ва сохторҳои қудратии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар таъмини амнияти миллӣ ва пешгирии амалҳои террористӣ нақши калидӣ доранд. Фаъолияти онҳо дар солҳои 2021-2025 ба таҳкими ҳамоҳангӣ, истифодаи технологияҳои муосир ва такмили заминаи кадрӣ нигаронида шуд.

Илова бар ин, ҳамкории байналмилалӣ бо созмонҳо ва давлатҳои ҳамкор дар доираи мубориза бо терроризми байналмилалӣ аҳамияти хос дорад. Табодули иттилоот, таҷриба ва баргузории амалиётҳои муштарак ба коҳиш додани хатарҳои амниятӣ мусоидат менамояд.

Яке аз самтҳои муҳими муқовимат ба экстремизм дар солҳои 2021-2025 баланд бардоштани сатҳи маърифати сиёсӣ, ҳуқуқӣ ва динии аҳолӣ мебошад. Муассисаҳои таълимӣ, воситаҳои ахбори омма ва уламои дин дар ин раванд нақши муҳим мебозанд.

Тарғиби арзишҳои миллӣ, таҳаммулпазирӣ, эҳтиром ба қонун ва фарҳанги сулҳпарварона метавонад ҷавононро аз афтодан ба доми гурӯҳҳои ифротгаро эмин дорад. Хусусан, кор бо ҷавонон ҳамчун гурӯҳи осебпазир бояд дар маркази таваҷҷуҳи сиёсати давлатӣ қарор гирад.

Ҷомеаи шаҳрвандӣ, аз ҷумла ташкилотҳои ҷамъиятӣ, шуроҳои маҳаллӣ ва оила, дар пешгирии ифротгароӣ мавқеи муҳим доранд. Муҳити солими оилавӣ, тарбияи дуруст ва назорати иҷтимоӣ метавонанд омилҳои муҳофизатӣ бар зидди ғояҳои тундгароёна бошанд.

Солҳои 2021-2025 ҷалби васеи ҷомеа ба равандҳои пешгирикунанда яке аз роҳҳои муассири мубориза бо экстремизм арзёбӣ мегардад.

Хулоса, муқовимат ба экстремизм ва терроризм дар Ҷумҳурии Тоҷикистон дар солҳои 2021-2025 як раванди мураккаб ва бисёрсамта мебошад. Самаранокии он аз ҳамоҳангии сиёсати давлатӣ, фаъолияти мақомоти ҳифзи ҳуқуқ, сатҳи маърифати ҷомеа ва иштироки фаъоли шаҳрвандон вобаста аст. Танҳо бо роҳи пешгирии ҳамаҷониба, таҳкими арзишҳои миллӣ ва эҳтиром ба қонун метавон амнияти устувор ва рушди босуботи кишварро таъмин намуд.

 

Парвиз УСМОНОВ,

н.и.и., дотсенти кафедраи муносибатҳои молиявӣ-қарзии байналхалқӣ