Тарбияи ҷавонон яке аз масъалаҳои муҳимтарини ҳар ҷомеа ба ҳисоб меравад. Ояндаи давлату миллат аз он вобаста аст, ки насли ҷавон чӣ гуна ба камол мерасад, чӣ гуна дониш, ахлоқ ва ҷаҳонбинӣ дорад. Агар ҷавонон соҳибмаърифат, ватандӯст, бофарҳанг ва масъулиятшинос бошанд, ҷомеа низ рушду пешрафт мекунад. Дар ташаккули шахсияти ҷавонон, пеш аз ҳама, оила ва ҷомеа нақши ҳалкунанда доранд. Маҳз ҳамин ду муҳити муҳим метавонанд ҷавононро ба роҳи дурусти зиндагӣ ҳидоят намоянд ва онҳоро ҳамчун шахсиятҳои арзанда ба воя расонанд.

Оила нахустин мактаби тарбия мебошад. Кӯдак аз рӯзҳои аввали зиндагӣ рафтор, гуфтор ва муносибатро аз падару модар меомӯзад. Муҳити оилавӣ ба ташаккули ахлоқ, ҷаҳонбинӣ ва одатҳои фарзанд таъсири амиқ мерасонад. Агар дар оила муҳити солим, эҳтиром, меҳрубонӣ ва ҳамдигарфаҳмӣ ҳукмфармо бошад, фарзанд низ бо чунин хислатҳои нек ба воя мерасад. Баръакс, нофаҳмӣ, беэътиноӣ ва муносибати нодуруст дар оила метавонанд ба тарбияи фарзанд таъсири манфӣ расонанд.

Падару модар дар тарбияи фарзанд масъулияти бузург доранд. Онҳо бояд на танҳо таъминкунандаи шароити моддӣ, балки роҳнамо ва намунаи ибрат барои фарзандон бошанд. Фарзанд, пеш аз ҳама, аз рафтори падару модар сабақ мегирад. Агар волидон худ боодоб, ростқавл, меҳнатдӯст ва масъулиятшинос бошанд, фарзанд низ ҳамин гуна хислатҳоро дар худ парвариш мекунад. Аз ҳамин сабаб, мегӯянд, ки “тарбияи фарзанд аз тарбияи худи падару модар оғоз меёбад”.

Яке аз вазифаҳои муҳими оила тарбияи фарзанд дар рӯҳияи ватандӯстӣ ва эҳтиром ба арзишҳои миллӣ мебошад. Муҳаббат ба Ватан аз муҳити оила сарчашма мегирад. Вақте ки фарзанд дар оила эҳтироми забони модарӣ, фарҳанг, анъанаҳо ва муқаддасоти миллиро мебинад, дар қалби ӯ ҳисси худшиносӣ ва ифтихори миллӣ ташаккул меёбад. Оила бояд фарзандро ба дӯст доштани Ватан, эҳтироми таърих ва ҳифзи арзишҳои миллӣ ҳидоят намояд.

Дар баробари оила, ҷомеа низ дар тарбияи ҷавонон нақши калон дорад. Мактаб, донишгоҳ, омӯзгорон, воситаҳои ахбори омма, муассисаҳои фарҳангӣ ва ташкилотҳои ҷамъиятӣ ҳама дар ташаккули шахсияти ҷавонон саҳм мегузоранд. Ҷомеа бояд барои рушди ҷавонон шароити мусоид фароҳам оварад. Сохтмони мактабҳо, китобхонаҳо, марказҳои фарҳангӣ ва варзишӣ, ташкили маҳфилҳои илмӣ ва эҷодӣ барои тарбияи ҷавонон аҳаммияти калон дорад. Ҷавонон бояд имконият дошта бошанд, ки қобилияти худро инкишоф диҳанд ва вақти худро самаранок истифода баранд.

Яке аз мушкилоти муҳими ҷомеаи имрӯза беэътиноии баъзе волидон ба тарбияи фарзанд мебошад. Баъзе падару модарон бештар ба таъмини шароити моддӣ диққат дода, тарбияи маънавии фарзандро фаромӯш мекунанд. Дар натиҷа, баъзе ҷавонон ба роҳи нодуруст мераванд, ба гурӯҳҳои ифротӣ шомил мешаванд ё ба одатҳои бад гирифтор мегарданд. Барои ҳамин тарбияи маънавӣ набояд аз масъалаҳои моддӣ камтар аҳаммият дошта бошад.

Тарбияи ҷавонон кори дастҷамъона мебошад. Агар оила, мактаб ва ҷомеа ҳамкории зич дошта бошанд, метавонанд ҷавонони солимфикр, босавод ва ватандӯстро ба камол расонанд. Ҳар як узви ҷомеа бояд дар назди насли ҷавон масъулият эҳсос кунад. Зеро ҷавонони имрӯз созандагони фардои давлат мебошанд.

Имрӯз Тоҷикистон ба ҷавонони донишманд, фаъол ва масъулиятшинос ниёз дорад. Пешрафти ҷомеа аз сатҳи тарбия ва маърифати ҷавонон вобаста аст. Агар ҷавонон дар рӯҳияи инсондӯстӣ, меҳнатдӯстӣ ва ватандӯстӣ тарбия ёбанд, ҷомеа низ солим ва пешрафта мегардад.

Хулоса, нақши оила ва ҷомеа дар тарбияи ҷавонон ниҳоят бузург ва ҳалкунанда мебошад. Оила нахустин мактаби тарбия буда, ҷомеа муҳити ташаккули шахсият аст. Танҳо бо тарбияи дуруст метавон ҷавононеро ба камол расонд, ки дар оянда барои давлату миллат хизмати содиқона намоянд. Аз ин рӯ, ҳар як падару модар, омӯзгор ва узви ҷомеа бояд барои тарбияи насли ҷавон масъулияти баланд эҳсос кунад. Зеро ҷавонони имрӯз ояндаи миллат ва давлат мебошанд.

 

Зокирзода Шукруллои Ҳакималӣ,

раиси созмони ҷавонони факултети фаъолияти гумрукӣ ва амнияти иқтисодӣ