НАҚШИ ПРЕЗИДЕНТИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН ДАР ТАҲКИМИ ИСТИҚЛОЛИЯТИ ДАВЛАТӢ
16 ноябр дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун Рӯзи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон таҷлил карда мешавад. Ин санаи муҳимми таърихӣ бо рӯйдодҳои сарнавиштсози давлатдории навини тоҷикон, бахусус баргузории Иҷлосияи XVI Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва оғози марҳилаи нави давлатсозӣ робитаи ногусастанӣ дорад.
15 апрели соли 2016 вакилони Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳоди Ҳукумати мамлакатро дар бораи ворид намудани илова ба Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи рӯзҳои ид» баррасӣ ва қабул намуданд. Мутобиқи ин тағйирот, ҳамасола 16 ноябр ҳамчун Рӯзи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон таҷлил карда мешавад.
Маҳз 16 ноябри соли 1992 дар шаҳри бостонии Хуҷанд Иҷлосияи XVI Шурои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар шароити ниҳоят мураккаби сиёсиву иҷтимоӣ баргузор гардид. Дар он марҳилаи ҳассоси таърихӣ, ки кишвар бо буҳрони амиқи сиёсӣ, иқтисодӣ ва иҷтимоӣ рӯ ба рӯ буд, масъалаи ҳифзи давлатдории миллӣ, барқарорсозии сохти конститутсионӣ ва таъмини сулҳу субот аҳаммияти аввалиндараҷа касб намуда буд. Дар ҳамин иҷлосия муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба ҳайси Раиси Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб гардиданд.
Ин рӯйдоди таърихӣ оғози марҳилаи нави давлатсозӣ ва таҳкими пояҳои истиқлолияти давлатӣ гардид. Дар он рӯзҳои душвор ва сарнавиштсоз барои миллати тоҷик зарурати роҳбарии сиёсӣ, қабули қарорҳои ҷиддӣ ва андешидани тадбирҳои муассир ҷиҳати наҷоти давлат ва ҷомеа ба миён омада буд.
Ба шарофати талошҳои роҳбарияти давлат дар он марҳилаи ҳассос дар ҷомеа умед ба ояндаи осоишта, суботи сиёсӣ ва эҳёи давлатдории миллӣ тадриҷан тақвият ёфт. Иқдомҳои минбаъда барои барқарор намудани сохторҳои давлатӣ, таъмини фаъолияти мақомоти ҳокимият ва фароҳам овардани заминаи рушди минбаъдаи кишвар мусоидат карданд.
Яке аз рӯйдодҳои муҳимми таърихи навини Тоҷикистон баргузории Иҷлосияи XVI Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба ҳисоб меравад. Иҷлосияи мазкур бо қабули 74 санади меъёрии ҳуқуқӣ дар раванди барқарорсозии сохти конститутсионӣ, таҳкими асосҳои ҳуқуқии давлатдорӣ ва ба эътидол овардани вазъи сиёсиву иҷтимоии кишвар нақши муҳим гузошт.
Дар ин иҷлосия масъалаҳои муҳими ҳаёти давлат ва ҷомеа, аз ҷумла таъмини сулҳу субот, барқарорсозии фаъолияти мақомоти давлатӣ, ҳифзи истиқлолияти давлатӣ ва фароҳам овардани шароити мусоид барои зиндагии осоиштаи мардум мавриди баррасӣ қарор гирифтанд.
Яке аз масъалаҳои муҳимми марбут ба таҳкими давлатдории миллӣ ташаккули низоми мукаммали ҳуқуқӣ ва конститутсионӣ буд. Дар ин раванд, қабули Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон 6 ноябри соли 1994 тариқи раъйпурсии умумихалқӣ аҳаммияти таърихӣ дошт. Бо қабули он асосҳои ҳуқуқии давлати соҳибистиқлоли Тоҷикистон муайян гардида, шакли идоракунии президентӣ муқаррар карда шуд.
Ҳамин тариқ, заминаҳои ҳуқуқӣ ва сиёсии рушди минбаъдаи давлатдории миллӣ фароҳам оварда шуданд. Дар натиҷаи интихоботи умумихалқии президентӣ 6 ноябри соли 1994 муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб гардиданд.
Ин марҳила дар таърихи давлатдории тоҷикон оғози таҳкими ниҳодҳои давлатӣ, ташаккули низоми муосири идоракунӣ ва муайян гардидани самтҳои асосии сиёсати дохиливу хориҷии кишвар маҳсуб меёбад.
Дар солҳои аввали истиқлолияти давлатӣ Тоҷикистон ба ҷанги таҳмилии шаҳрвандӣ гирифтор гардида, вазъи сиёсӣ, иқтисодӣ ва иҷтимоии кишвар ниҳоят мураккаб шуда буд. Дар чунин шароит яке аз вазифаҳои муҳимми роҳбарияти давлат қатъи низоъ, барқарор намудани сулҳу субот, таъмини ваҳдати миллӣ ва ба Ватан баргардонидани гурезаҳо ба ҳисоб мерафт.
Бо дарки аҳаммияти таърихии ин масъала роҳбарияти давлат барои оғози музокироти сулҳ ва фароҳам овардани шароити зарурии гуфтушунид байни ҷонибҳои даргир иқдомҳои пайваста анҷом дод. Дар ин раванд ҷонибҳои манфиатдор, созмонҳои байналмилалӣ ва як қатор давлатҳои минтақа ва ҷаҳон, аз ҷумла Федератсияи Русия, Ҷумҳурии Исломии Эрон, Ҷумҳурии Исломии Афғонистон, Ҷумҳурии Исломии Покистон, Қазоқистон, Қирғизистон, Туркманистон ва дигар кишварҳо саҳми худро гузоштанд.
Музокироти сулҳи тоҷикон марҳила ба марҳила идома ёфта, бо дастгирии ҷомеаи байналмилалӣ барои ба даст овардани ризоияти миллӣ замина фароҳам овард. Ниҳоят, 27 июни соли 1997 дар шаҳри Москва Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризояти миллӣ дар Тоҷикистон ба имзо расид.
Ин рӯйдоди муҳимми таърихӣ ба ҷанги шаҳрвандӣ хотима бахшида, барои барқарорсозии ҳаёти осоишта, бозгашти гурезаҳо, эҳёи иқтисоди миллӣ ва таҳкими пояҳои давлатдории соҳибистиқлол заминаи мусоид фароҳам овард.
Дар ин раванд саҳми роҳбарияти олии давлат, аз ҷумла муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар пешбурди музокироти сулҳ ва ба даст овардани ризоияти миллӣ муҳим арзёбӣ мегардад. Раванди сулҳи тоҷикон намунаи таърихии ҳалли мусолиматомези низоъ ва барқарор намудани ҳамдигарфаҳмӣ дар ҷомеа ба шумор меравад.
Пас аз барқарор гардидани сулҳу субот зарурати таҳкими минбаъдаи пояҳои давлатдорӣ ва рушди соҳаҳои гуногуни ҳаёти ҷомеа ба миён омад. Дар ин марҳила масъалаҳои ташаккули низоми мукаммали идоракунии давлатӣ, рушди иқтисоди миллӣ, таҳкими қобилияти мудофиавии кишвар, таъмини амнияти миллӣ ва баланд бардоштани сатҳи зиндагии аҳолӣ аз самтҳои муҳимми сиёсати давлатӣ ба ҳисоб мерафтанд.
Дар даврони соҳибистиқлолӣ Тоҷикистон дар самти ташаккули низоми ҳуқуқӣ, рушди сохторҳои давлатӣ, бунёди инфрасохтори иқтисодиву иҷтимоӣ ва густариши муносибатҳои байналмилалӣ қадамҳои муҳим гузошт.
Таҳкими мақомоти ҳокимияти давлатӣ, рушди низоми маорифу тандурустӣ, бунёди роҳу пулҳо, неругоҳҳои барқӣ ва дигар иншооти муҳими иқтисодиву иҷтимоӣ дар пешрафти кишвар нақши назаррас доранд.
Дар ин раванд истиқлолияти давлатӣ ҳамчун арзиши олии миллӣ ва заминаи асосии пешрафти ҷомеа ҳифз ва таҳким бахшида шуд.
Яке аз самтҳои муҳимми таҳкими истиқлолияти давлатӣ пешбурди сиёсати хориҷии мутавозин ва густариши ҳамкориҳои байналмилалӣ мебошад. Тоҷикистон пас аз ба даст овардани истиқлолият узви комилҳуқуқи Созмони Милали Муттаҳид ва дигар созмонҳои байналмилалӣ гардид.
Дар даврони соҳибистиқлолӣ муносибатҳои дипломатии кишвар бо давлатҳои гуногуни ҷаҳон густариш ёфта, Тоҷикистон ҳамчун субъекти мустақили муносибатҳои байналмилалӣ мавқеи худро дар арсаи ҷаҳонӣ таҳким бахшид.
Ташаббусҳои байналмилалии Тоҷикистон, бахусус дар соҳаи об, ҳифзи пиряхҳо ва масъалаҳои марбут ба рушди устувор, дар сатҳи ҷаҳонӣ мавриди таваҷҷуҳ қарор гирифтаанд. Қабули қатъномаҳои Созмони Милали Муттаҳид бо ташаббуси Тоҷикистон аз ҷумлаи намунаҳои иштироки фаъоли кишвар дар ҳалли масъалаҳои мубрами глобалӣ ба ҳисоб меравад.
Ин иқдомҳо ба баланд гардидани нуфузи байналмилалии Тоҷикистон ва густариши ҳамкориҳои он бо ҷомеаи ҷаҳонӣ мусоидат намудаанд.
Бо назардошти аҳаммияти таърихии фаъолияти ниҳодҳои президентӣ дар таҳкими давлатдорӣ ва рушди ҷомеа, таҷлили Рӯзи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба як санаи муҳимми тақвими идонаи кишвар табдил ёфтааст.
Тавре дар ҷараёни баррасии илова ба Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи рӯзҳои ид» таъкид гардида буд, ҳадафи муқаррар намудани ин рӯз арҷгузорӣ ба саҳми муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар ташаккули давлатдории навини Тоҷикистон, эҳёи давлатдории миллӣ, таъмини сулҳу ваҳдат ва баланд бардоштани мақому нуфузи кишвар дар арсаи байналмилалӣ мебошад.
Аз нигоҳи ҳуқуқӣ, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Сарвари давлат ва ҳомии Конститутсия ва қонунҳо, ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд, кафили истиқлолияти миллӣ, ягонагӣ ва тамомияти арзии кишвар мебошад. Аз ин рӯ, ниҳоди президентӣ дар низоми давлатдории Тоҷикистон мақоми муҳим дошта, фаъолияти он бо масъалаҳои таъмини суботи сиёсӣ, ҳамоҳангии фаъолияти мақомоти давлатӣ ва ҳифзи манфиатҳои миллӣ алоқаманд мебошад.
Рӯзи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамзамон имконият фароҳам меорад, ки аҳли ҷомеа ба рӯйдодҳои муҳимми таърихи навини кишвар назар намуда, арзишҳои истиқлолият, сулҳу субот, ваҳдати миллӣ ва худшиносии ватандориро бештар қадр намоянд.
Истиқлолияти давлатӣ бузургтарин дастоварди таърихии миллати тоҷик дар замони муосир мебошад. Ҳифз ва таҳкими он вазифаи муқаддаси ҳар як шаҳрванди кишвар ба шумор меравад. Таҷрибаи таърихии Тоҷикистон нишон медиҳад, ки сулҳу субот, ваҳдати миллӣ, эҳтиром ба Конститутсия ва қонунҳо, инчунин фаъолияти самараноки ниҳодҳои давлатӣ аз омилҳои муҳимми рушди давлатдории миллӣ мебошанд.
Нақши Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, дар марҳилаҳои сарнавиштсози ташаккули давлатдории навини тоҷикон, аз ҷумла баргузории Иҷлосияи XVI Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, пешбурди раванди сулҳи тоҷикон ва таҳкими пояҳои истиқлолияти давлатӣ, мавриди омӯзиш ва арзёбии таърихӣ қарор дорад.
Имрӯз масъулияти ҳифзи истиқлолият ва саҳмгузорӣ дар рушди минбаъдаи Тоҷикистон бар дӯши тамоми шаҳрвандон, бахусус ҷавонон ва насли ояндасоз қарор дорад. Баланд бардоштани сатҳи дониш, эҳтиром ба арзишҳои миллӣ, риояи қонун, фаъолияти созанда ва иштироки фаъолона дар ҳаёти ҷомеа аз муҳимтарин омилҳои таҳкими давлатдории миллӣ мебошанд.
Рӯзи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон моро водор месозад, ки ба таърихи давлатдории навини худ назар афканда, арзиши сулҳу субот, ваҳдати миллӣ ва истиқлолияти давлатиро амиқтар дарк намоем ва барои ободии Ватани азизамон саҳми арзандаи худро гузорем.
Ф. САЙФИДДИНОВ,
мутахассиси шуъбаи робитаҳои байналмилалӣ
Тоҷ
Рус
Eng