Дар ҷаҳони муосир масъалаи таъмини амният ва ҳифзи ҳуқуқу озодиҳои инсон яке аз вазифаҳои муҳими ҳар як давлат ба ҳисоб меравад. Бо вуҷуди пешрафти ҷомеа ва рушди технология, ҳанӯз ҳам баъзе ҷиноятҳои вазнин, аз ҷумла одамрабоӣ, ба ҳаёти осоиштаи мардум таҳдид менамоянд. Одамрабоӣ ҳамчун амали ғайриқонунӣ ва зиддиинсонӣ на танҳо ба шахси ҷабрдида, балки ба ҷомеа низ таъсири манфии равониву иҷтимоӣ мерасонад.

Одамрабоӣ ин ғайриқонунӣ рабудан ё маҳрум сохтани инсон аз озодӣ мебошад. Аксар вақт чунин ҷиноятҳо бо мақсади ба даст овардани маблағ, таҳдид, қасосгирӣ ё истифодаи шахс барои амалҳои ғайриқонунӣ содир карда мешаванд. Ин гуна амалҳо ҳуқуқҳои асосии инсонро поймол намуда, оромиву суботи ҷомеаро халалдор месозанд.

Яке аз сабабҳои асосии содир гардидани одамрабоӣ манфиатҷӯии шахсӣ ва паст будани маърифати ҳуқуқӣ мебошад. Бекорӣ, мушкилоти иқтисодӣ, таъсири гурӯҳҳои ҷинояткор ва истифодаи нодурусти шабакаҳои иҷтимоӣ низ метавонанд барои афзоиши чунин ҷиноятҳо замина фароҳам оваранд. Имрӯз баъзе ҷинояткорон бо истифода аз интернет ва воситаҳои муосири алоқа шаҳрвандон, махсусан ҷавонон ва наврасонро фиреб медиҳанд.

Одамрабоӣ пеш аз ҳама ба саломатии равонӣ ва ҷисмонии инсон зарари ҷиддӣ мерасонад. Шахси рабудашуда метавонад ба тарсу ҳарос, осеби равонӣ ва зӯроварӣ дучор гардад. Ин ҳолат ба наздикон ва пайвандони ӯ низ таъсири манфӣ расонида, боиси изтироб ва нигаронии ҷомеа мегардад. Ҳамчунин, паҳншавии чунин ҷиноятҳо ҳисси амниятро дар байни мардум коҳиш медиҳад.

Барои пешгирии одамрабоӣ ҳамкории дастаҷамъонаи ҷомеа ва мақомоти давлатӣ муҳим мебошад. Пеш аз ҳама, баланд бардоштани маърифати ҳуқуқии шаҳрвандон нақши муҳим дорад. Волидон бояд ба тарбияи фарзандон диққати ҷиддӣ дода, рафтор ва муоширати онҳоро назорат намоянд. Ҳамчунин, ҷавонон бояд ҳангоми истифодаи шабакаҳои иҷтимоӣ ва муносибат бо шахсони ношинос эҳтиёткор бошанд.

Мақомоти ҳифзи ҳуқуқ низ вазифадоранд муборизаро бар зидди чунин ҷиноятҳо пурзӯр намуда, барои ошкор ва пешгирӣ кардани онҳо тадбирҳои муассир андешанд. Гузаронидани корҳои фаҳмондадиҳӣ дар муассисаҳои таълимӣ ва байни аҳолӣ метавонад дар коҳиш ёфтани чунин ҳолатҳо саҳми назаррас гузорад.

Хулласи калом, одамрабоӣ яке аз ҷиноятҳои вазнин ва хатарнок ба шумор меравад, ки ба амният ва суботи ҷомеа таҳдид мекунад. Барои решакан намудани ин падида баланд бардоштани ҳисси масъулият, эҳтиром ба қонун ва ҳамкории зичи ҷомеа бо мақомоти давлатӣ зарур мебошад. Танҳо бо роҳи муборизаи дастаҷамъона метавон ҷомеаи амну осоишта ва солимро бунёд намуд.

Шоира САНГИНОВА -

ассистенти кафедраи фаъолияти бонкӣ