Забон ҳамчун падидаи муҳими иҷтимоӣ ва фарҳангӣ дар ҳаёти инсон нақши калидӣ дошта, воситаи асосии муошират, интиқоли дониш ва таҷрибаи иҷтимоӣ ба ҳисоб меравад. Азхуд намудани забонҳои гуногун имконият медиҳад, ки инсон на танҳо бо дигарон робитаи самаранок барқарор намояд, балки ба доираи васеи иттилоот, дониш, арзишҳои фарҳангӣ ва дастовардҳои илмии ҷомеаҳои дигар низ дастрасӣ пайдо кунад. Аз ин ҷиҳат, омӯзиши забонҳои хориҷӣ яке аз омилҳои муҳими ташаккули шахсияти донишманд ва дорои ҷаҳонбинии васеъ маҳсуб меёбад.

Забони хориҷӣ танҳо низоми муайяни аломатҳо ва воситаи интиқоли иттилоот нест. Он инъикосгари фарҳанг, таърих, тафаккур ва ҷаҳонбинии як ҷомеаи муайян мебошад. Аз ин рӯ, омӯзиши забони хориҷӣ раванди шиносоӣ бо хусусиятҳои фарҳангӣ ва маънавии халқи дигарро низ дар бар мегирад. Ҳамин хусусият ба забондонӣ аҳаммияти иҷтимоӣ ва фарҳангӣ бахшида, онро аз доираи муоширати одӣ берун мебарорад.

Дар шароити рушди босуръати муносибатҳои байналмилалӣ ва густариши равандҳои ҷаҳонишавӣ зарурати омӯзиши забонҳои хориҷӣ боз ҳам бештар мегардад. Донистани забонҳои дигар барои рушди ҳамкориҳои илмӣ, фарҳангӣ, иқтисодӣ ва таълимӣ заминаи мусоид фароҳам оварда, имкониятҳои муоширати байнифарҳангиро васеъ менамояд. Дар ин раванд забон ҳамчун воситаи наздикшавии ҷомеаҳо ва таҳкими ҳамдигарфаҳмии байни миллатҳо аҳаммияти хос пайдо мекунад.

Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар сиёсати давлатӣ ба рушди соҳаи маориф, баланд бардоштани сатҳи дониш ва омӯзиши забонҳои хориҷӣ таваҷҷуҳи махсус зоҳир менамоянд. Дар шароити ҷаҳони муосир донистани забонҳои хориҷӣ яке аз шартҳои муҳими воридшавии фаъоли ҷавонон ба фазои илмӣ, фарҳангӣ ва иттилоотии ҷаҳон ба шумор меравад.

Дар баробари омӯзиши забонҳои хориҷӣ, масъалаи ҳифз ва рушди забони давлатӣ, фарҳанги миллӣ ва арзишҳои маънавии ҷомеа низ аҳаммияти махсус дорад. Шинохти фарҳанги миллӣ барои ташаккули худшиносии миллӣ ва муайян намудани мавқеи шахс дар муносибат бо фарҳангҳои дигар заминаи муҳим мебошад. Аз ин рӯ, омӯзиши забонҳои хориҷӣ бояд дар робитаи мутақобила бо омӯзиши таърих, фарҳанг, адабиёт ва арзишҳои миллии худ сурат гирад.

Фарҳанг маҷмӯи арзишҳои моддӣ ва маънавӣ, анъанаҳо, меъёрҳои ахлоқӣ, тарзи тафаккур ва шаклҳои муносибатҳои иҷтимоиро фаро мегирад. Омӯзиши забони дигар ба инсон имкон медиҳад, ки хусусиятҳои ин унсурҳоро дар ҷомеаҳои гуногун муқоиса намуда, ба гуногунрангии фарҳангӣ муносибати дуруст ташаккул диҳад. Чунин равиш ба рушди тафаккури таҳлилӣ, қобилияти муоширати байнифарҳангӣ ва таҳаммулпазирии иҷтимоӣ мусоидат мекунад.

Насли ҷавоне, ки дар давраи истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба камол мерасад, дар шароити рушди технологияҳои иттилоотӣ, тавсеаи муносибатҳои байналмилалӣ ва афзоиши имкониятҳои таълимӣ ташаккул меёбад. Дастрасии ҷавонон ба манбаъҳои гуногуни иттилоотӣ ва таълимӣ имкониятҳои нави рушди зеҳнӣ ва касбиро ба вуҷуд овардааст. Аз ин рӯ, баланд бардоштани сатҳи забондонӣ ва саводи иттилоотӣ яке аз самтҳои муҳими омодасозии насли ҷавон ба талаботи ҷомеаи муосир мебошад.

Дар солҳои соҳибистиқлолӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои рушди соҳаи маориф ва омодасозии кадрҳои баландихтисос тадбирҳои гуногун амалӣ гардидаанд. Муассисаҳои таълимӣ ва марказҳои илмӣ-фарҳангӣ дар ташаккули иқтидори зеҳнии ҷомеа нақши муҳим доранд. Ҳадафи таълим дар шароити муосир танҳо азхуд намудани донишҳои касбӣ набуда, балки ташаккули шахсияти мустақил, дорои тафаккури созанда, ҷаҳонбинии васеъ ва қобилияти фаъолият дар муҳити байналмилалӣ мебошад.

Имрӯз ҷавонони Тоҷикистон имконияти таҳсилро дар муассисаҳои таҳсилоти олии дохилӣ ва хориҷӣ истифода мебаранд. Таҳсил дар донишгоҳҳои кишварҳои гуногун барои шиносоӣ бо низоми муосири таълим, дастовардҳои илмӣ ва таҷрибаи байналмилалӣ шароити мусоид фароҳам меорад. Дар ин замина, донистани забонҳои хориҷӣ яке аз воситаҳои муҳими истифодаи самараноки чунин имкониятҳо ба ҳисоб меравад.

Бо мақсади такмили таълим ва омӯзиши забонҳои хориҷӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барномаҳои давлатӣ низ амалӣ мешаванд. Аз ҷумла, «Барномаи такмили таълим ва омӯзиши забонҳои русӣ ва англисӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои давраи то соли 2030», ки бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 30 августи соли 2019, таҳти №438 қабул гардидааст, ба рушди низоми омӯзиши забонҳои мазкур равона шудааст.

Амалӣ намудани чунин барномаҳо барои такмили усулҳои таълим, баланд бардоштани сифати омӯзиши забонҳо ва омода намудани мутахассисони ҷавобгӯ ба талаботи замони муосир замина фароҳам меорад. Ҳамзамон, донистани забонҳои хориҷӣ дастрасии шаҳрвандонро ба захираҳои илмӣ, адабӣ ва фарҳангии ҷаҳон васеъ намуда, барои таҳкими робитаҳои байналмилалӣ мусоидат мекунад.

Ҳамин тавр, омӯзиши забонҳои хориҷӣ бояд ҳамчун яке аз самтҳои муҳими рушди зеҳнӣ, фарҳангӣ ва касбии шахс баррасӣ гардад. Забондонӣ ба васеъ шудани ҷаҳонбинӣ, рушди малакаҳои муоширати байнифарҳангӣ ва дарки амиқтари равандҳои ҷомеаи ҷаҳонӣ мусоидат менамояд. Дар баробари ин, пайвастани омӯзиши забонҳои хориҷӣ бо худшиносии миллӣ ва ҳифзи арзишҳои фарҳангӣ барои ташаккули шахсияти ҳамаҷониба рушдёфта аҳаммияти муҳим дорад.

 

И. САИДМУРОДОВА,

омӯзгори кафедраи забонҳои хориҷии ДДМИТ