Омӯзиши забонҳои хориҷӣ яке аз равандҳои муҳимми рушди шахсият ба ҳисоб меравад. Барои аз худ кардани забон танҳо хоҳиш кофӣ нест, балки истифодаи роҳу усулҳои дуруст ва мунтазам зарур мебошад. Усулҳои самараноки забономӯзӣ ба инсон имконият медиҳанд, ки дониши худро босуръат такмил дода, малакаҳои гуфторӣ, навишторӣ ва шуниданро инкишоф диҳад. Дар баробари ин, омӯзиши забонҳо ба ташаккули тафаккури таҳлилӣ, баланд шудани сатҳи маърифат ва васеъ гардидани ҷаҳонбинии шахс мусоидат менамояд, зеро инсон ҳангоми омӯзиш бо тарзи фикрронӣ ва фарҳанги халқҳои дигар шинос мешавад.

Илова бар ин, дар раванди забономӯзӣ нақши муҳити омӯзишӣ хеле муҳим мебошад. Шахсе, ки худро ба муҳити забонӣ наздик мекунад, яъне бештар бо забони мавриди омӯзиш шунида, хонда ва гуфтугӯ мекунад, натиҷаи беҳтар ба даст меорад. Такрори мунтазам, истифодаи калимаҳо дар гуфтор ва навиштор, инчунин, машқҳои амалӣ барои мустаҳкам шудани дониш аҳамияти калон доранд.

Ҳамчунин, омӯзиши забон танҳо ба қоидаҳои имлоӣ маҳдуд намешавад, балки он як раванди ҳамаҷониба мебошад, ки дар он малакаҳои гуногун хондан, фаҳмидани матн, гуфтор ва навиштан якҷо инкишоф меёбанд. Ҳар қадар инсон бештар амал кунад ва донишро дар ҳаёти воқеӣ истифода барад, ҳамон қадар сатҳи забондонии ӯ баланд мегардад.

Яке аз усулҳои асосӣ ин омӯзиши мунтазам мебошад. Машғул шудан ба забон ҳар рӯз, ҳатто барои муддати кӯтоҳ, аз дарсҳои тулонӣ ва камтакрор самараноктар аст. Такрор ва амалия ба мустаҳкам шудани луғат ва қоидаҳои грамматикӣ мусоидат мекунад.

Усули дигар ин зиёд кардани захираи луғат мебошад. Шахс бояд ҳар рӯз калимаҳои навро аз худ кунад ва онҳоро дар ҷумлаҳо истифода барад. Ин кор на танҳо хотираро қавӣ мегардонад, балки ба беҳтар шудани гуфтор низ мусоидат мекунад.

Гӯш кардани маводи аудиоӣ ва тамошои видеоҳо ба забони мақсаднок низ яке аз роҳҳои муҳим мебошад. Ин усул ба инкишофи малакаи шунидан ва фаҳмидани нутқи табиӣ кумак мерасонад. Ҳамчунин, хондани китобҳо, мақолаҳо ва матнҳои сода ба беҳтар шудани фаҳмиш ва имло мусоидат мекунад.

Муошират бо забон дар амал яке аз самараноктарин усулҳо ба ҳисоб меравад. Суҳбат кардан бо омӯзгорон, ҳамсабақон ё носирон ба рушди малакаи гуфторӣ ва бартараф кардани тарсу шарм мусоидат мекунад.

Истифодаи технологияҳои муосир низ дар забономӯзӣ нақши хеле муҳим ва муассир дорад. Дар замони имрӯз барномаҳои омӯзишии мобилӣ, платформаҳои онлайнӣ, курсҳои виртуалӣ ва захираҳои рақамӣ имконият медиҳанд, ки ҳар як шахс новобаста ба вақт ва макон ба омӯзиши забон машғул шавад. Ин воситаҳо раванди омӯзишро на танҳо осон, балки ҷолиб ва интерактивӣ мегардонанд. Масалан, тавассути барномаҳо метавон луғатро такрор кард, имлоро омӯзад, машқҳои шунидан ва гуфторро иҷро намояд.

Ғайр аз ин, истифодаи интернет имконият медиҳад, ки шахс бо забон дар муҳити воқеӣ бештар рӯ ба рӯ шавад. Тамошои филмҳо, гӯш кардани подкастҳо, хондани мақолаҳо ва муошират дар шабакаҳои иҷтимоӣ бо забони хориҷӣ ба рушди малакаҳои забонӣ мусоидат мекунад. Ин усулҳо ба омӯзанда кумак мекунанд, ки забонро на танҳо назариявӣ, балки амалӣ аз худ намояд.

Илова бар ин, барои ноил шудан ба натиҷаҳои устувор дар забономӯзӣ сабру таҳаммул ва иродаи қавӣ нақши хеле муҳим доранд. Омӯзиши забон як раванди якрӯза нест, балки кори давомдор мебошад, ки пайвастагӣ ва заҳмати мунтазамро талаб мекунад. Ҳар як шахс бояд дарк намояд, ки танҳо бо такрор, машқ ва истифодаи амалӣ метавон малакаҳои забонӣ, аз ҷумла гуфтор, шунидан, хондан ва навиштанро инкишоф дод.

Ҳамчунин, муҳити забонӣ ва робита бо одамоне, ки забони мавриди омӯзишро истифода мебаранд, метавонад раванди омӯзишро хеле тезонад. Иштирок дар гуфтугӯҳо, мубоҳисаҳо ва истифодаи забон дар ҳаёти ҳаррӯза ба мустаҳкам шудани дониш ва пайдо шудани эътимод ба худ мусоидат мекунад. Дар натиҷа, шахс метавонад забонро на танҳо ҳамчун фан, балки ҳамчун воситаи зиндаи муошират истифода барад.

Дар маҷмуъ, забономӯзӣ як раванди ҳамаҷониба, пайваста ва мураккаб мебошад, ки ҳам усулҳои анъанавӣ ва ҳам имкониятҳои муосирро дар бар мегирад. Танҳо дар сурати истифодаи дурусти ҳамаи ин омилҳо метавон ба сатҳи баланди забондонӣ расид ва дар ҷомеаи ҷаҳонӣ мавқеи устувор пайдо намуд.

 

Г. ҲУСЕЙНОВА,

мудири кафедраи забонҳои хориҷии ДДМИТ