Дар ҷаҳони муосир терроризм ва экстремизм аз ҷумлаи хатарҳои ҷиддие мебошанд, ки ба амнияти давлатҳо, суботи ҷомеа ва зиндагии осоиштаи мардум таҳдид мекунанд. Ин зуҳуроти номатлуб боиси тарсу ҳарос, нооромӣ, талафоти ҷонӣ ва зарари ҷиддӣ ба ҳаёти иқтисодию иҷтимоии ҷомеа мегарданд. Аз ин рӯ, пешгирии терроризм ва экстремизм, мубориза бо омилҳои ба вуҷудоварандаи онҳо ва баланд бардоштани маърифати ҳуқуқии шаҳрвандон вазифаи муҳими давлат ва ҷомеа ба ҳисоб меравад.

Терроризм зуҳуроти хатарнокест, ки бо истифода ё таҳдиди истифодаи зӯроварӣ бо мақсади тарсонидани аҳолӣ ва расидан ба ҳадафҳои муайяни сиёсӣ, идеологӣ ё дигар мақсадҳои ғайриқонунӣ алоқаманд мебошад. Амалҳои террористӣ, пеш аз ҳама, ба ҳаёт ва саломатии инсон, амнияти ҷамъиятӣ ва суботи давлат зарар мерасонанд.

Экстремизм бошад, ба ақидаҳо ва амалҳои ифротие ишора мекунад, ки метавонанд ба таҳаммулнопазирӣ, барангехтани кинаву адоват, поймол гардидани ҳуқуқу озодиҳои инсон ва дар баъзе ҳолатҳо ба истифодаи зӯроварӣ оварда расонанд. Дар шароити муайян ақидаҳои ифротӣ метавонанд заминаи ҷалби шахсон ба гурӯҳҳои террористиро фароҳам созанд.

Ин зуҳурот ба арзишҳои инсондӯстӣ, сулҳу субот, эҳтироми ҳуқуқи инсон ва ҳамзистии осоиштаи намояндагони миллату динҳои гуногун мухолифанд. Ҳеҷ гуна ақида ва ҳадаф наметавонад барои сафед кардани куштор, зӯроварӣ ва поймол намудани ҳуқуқи дигарон асос гардад.

Ба паҳншавии ақидаҳои ифротӣ омилҳои гуногун таъсир расонида метавонанд. Аз ҷумла, сатҳи пасти маърифати ҳуқуқию сиёсӣ, дастрасии маҳдуд ба донишҳои саҳеҳ, мушкилоти иҷтимоӣ, таъсири муҳити носолим ва истифодаи нодурусти шабакаҳои иҷтимоӣ метавонанд шахсони осебпазирро ба доми гурӯҳҳои ифротӣ андозанд.

Баъзе гурӯҳҳои ифротӣ аз эҳсосот, боварӣ ва камтаҷрибагии ҷавонон истифода бурда, онҳоро бо ваъдаҳои бардурӯғ ва маълумоти таҳрифшуда ба роҳи нодуруст мебаранд. Онҳо тавассути паёмҳо, наворҳо ва маводи таблиғотӣ кӯшиш мекунанд, ки дар байни одамон нафрат, душманӣ ва нобоварӣ ба вуҷуд оранд.

Дар чунин шароит ҳар як шаҳрванд бояд нисбат ба маълумоти дар интернет паҳншаванда муносибати танқидӣ дошта бошад, манбаъҳои иттилоотро санҷад ва ба даъватҳои шубҳанок бидуни таҳлил бовар накунад. Баланд бардоштани саводи расонаӣ ва истифодаи оқилонаи технологияҳои иттилоотӣ яке аз роҳҳои муҳими пешгирии таъсири ақидаҳои ифротӣ мебошад.

Терроризм ва экстремизм метавонанд оқибатҳои вазнини сиёсӣ, иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва маънавӣ ба бор оранд. Ҳалокати одамони бегуноҳ, ҷудо шудани оилаҳо, хароб гардидани иншооти ҳаётан муҳим ва халалдор шудани фаъолияти муътадили ҷомеа аз ҷумлаи паёмадҳои фоҷиабори ин зуҳурот мебошанд.

Илова бар ин, паҳншавии ақидаҳои ифротӣ метавонад дар байни намояндагони миллатҳо ва динҳои гуногун нофаҳмӣ, нобоварӣ ва душманӣ ба вуҷуд оварад. Чунин муносибатҳо ба ваҳдати ҷомеа, эҳтироми ҳамдигар ва рушди устувори давлат таъсири манфӣ мерасонанд. Аз ин рӯ, ҳифзи сулҳу субот ва пешгирии ҳар гуна даъват ба зӯроварӣ бояд вазифаи муштараки тамоми шаҳрвандон бошад. Ҳар як шахс бояд дарк намояд, ки амнияти ҷомеа аз эҳтироми қонун, масъулияти шаҳрвандӣ ва муносибати таҳаммулпазирона ба дигарон оғоз меёбад.

Ҷавонон неруи созанда ва ояндаи давлату миллат мебошанд. Фароҳам овардани шароити мусоид барои таълиму тарбия, рушди ҷаҳонбинии солим ва баланд бардоштани маърифати ҳуқуқии онҳо аҳаммияти махсус дорад.

Ҷавонон бояд аз имкониятҳои илму дониш, технологияҳои муосир ва фаъолияти созанда самаранок истифода баранд. Донишомӯзӣ, эҳтироми падару модар, риояи қонун, интихоби роҳи дурусти зиндагӣ ва эҳтиром ба арзишҳои миллӣ метавонанд онҳоро аз таъсири ақидаҳои зараровар ҳифз намоянд.

Ҳамзамон, ҷавонон бояд фарқ кардани маълумоти саҳеҳро аз таблиғоти ифротӣ омӯзанд, ба ҳар гуна даъватҳои барангезандаи нафрат бо эҳтиёт муносибат кунанд ва дар мавриди дучор шудан ба маводи хатарнок аз шахсони боэътимод ё мақомоти дахлдор маслиҳат гиранд.

Пешгирии терроризм ва экстремизм бе ҳамкории оила, муассисаҳои таълимӣ, ҷомеа ва мақомоти дахлдор самаранок буда наметавонад.

Оила нахустин муҳити тарбияи инсон мебошад. Волидайн бояд ба рафтор, муносибат ва муҳити иҷтимоии фарзандони худ таваҷҷуҳ зоҳир намуда, бо онҳо дар бораи дӯстӣ, таҳаммулпазирӣ, масъулият, эҳтироми ҳуқуқи дигарон ва оқибатҳои амалҳои ғайриқонунӣ суҳбат кунанд.

Муассисаҳои таълимӣ низ дар ташаккули ҷаҳонбинии солим, тарбияи ватандӯстӣ ва баланд бардоштани маърифати ҳуқуқии ҷавонон нақши муҳим доранд. Омӯзгорон ва кормандони соҳаи маориф бояд ба тарбияи шаҳрвандони донишманд, масъулиятшинос ва дорои тафаккури мустақил мусоидат намоянд.

Дар баробари ин, мақомоти дахлдор бояд корҳои фаҳмондадиҳӣ ва пешгирикунандаро тақвият дода, ба шаҳрвандон роҳҳои шинохтани таҳдидҳо ва усулҳои ҳифзи худро аз таъсири таблиғоти ифротӣ омӯзонанд.

Истифодаи дурусти интернет, санҷидани дурустии маълумот ва дурӣ ҷустан аз гурӯҳҳое, ки ба зӯроварӣ ва душманӣ даъват мекунанд, низ аҳаммияти калон дорад. Ҳангоми ошкор намудани таҳдиди воқеӣ ё даъватҳои хатарнок шаҳрвандон бояд ба шахсони масъул ё мақомоти дахлдор хабар диҳанд.

Терроризм ва экстремизм хатарҳое мебошанд, ки ба сулҳу амният, ваҳдати миллӣ ва зиндагии осоиштаи мардум таҳдид мекунанд. Мубориза бо ин зуҳурот танҳо бо чораҳои амниятӣ маҳдуд намешавад. Баланд бардоштани сатҳи дониш, тарбияи дуруст, таҳкими маърифати ҳуқуқӣ, эҳтироми арзишҳои инсонӣ ва рушди тафаккури мустақил низ аҳаммияти бузург доранд.

Ҳар як шаҳрванди кишвар бояд сулҳу суботро қадр намуда, ба ҳамдигар эҳтиром гузорад ва нисбат ба тақдири Ватан бетараф набошад. Танҳо бо дониш, фарҳанг, ҳамдигарфаҳмӣ ва ҳамкории дастаҷамъона метавон ҷомеаи солим, босубот ва ояндаи дурахшонро бунёд кард.

Сулҳ неъмати бебаҳост. Ҳифзи сулҳ, ваҳдати миллӣ ва амнияти ҷомеа вазифаи муқаддаси ҳар як шаҳрванди кишвар мебошад.ВОНОН 

 

Абдулло КАМОЛЗОДА,

муовини декан оид ба тарбияи факултети фаъолияти гумрукӣ ва амнияти иқтисодӣ