Истиқлоли давлатӣ барои ҳар миллат яке аз арзишҳои муқаддастарин ва муҳимтарин дастовардҳои таърихӣ ба ҳисоб меравад. Барои мардуми Тоҷикистон 9 сентябри соли 1991 оғози марҳилаи сифатан нави давлатдорӣ, худшиносии миллӣ ва рушди мустақилона гардид. Дар соли 2026 мардуми кишвар 35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистонро таҷлил менамоянд, ки ин сана барои арзёбии роҳи тайкардаи давлат, натиҷаҳои бадастомада ва муайян намудани вазифаҳои минбаъда аҳамияти махсус дорад.

Дар тули 35 соли соҳибистиқлолӣ Тоҷикистон марҳилаҳои мураккаби ташаккули давлатдорӣ, барқарор намудани сулҳу субот, эҳёи иқтисоди миллӣ ва таҳкими мавқеи худро дар муносибатҳои байналмилалӣ паси сар намуд. Имрӯз истиқлол чун заминаи рушди иқтисодӣ, иҷтимоӣ, фарҳангӣ ва маънавии ҷомеа арзёбӣ мегардад.

Яке аз муҳимтарин дастовардҳои даврони соҳибистиқлолӣ ташаккули низоми мукаммали давлатдории миллӣ мебошад. Тоҷикистон ҳамчун давлати соҳибихтиёр рамзҳои давлатӣ, Конститутсия, сохторҳои мустақили идоракунии давлатӣ, низоми ҳуқуқӣ ва сиёсати дохилию хориҷии худро ташаккул дод.

Қабули Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон барои бунёди давлати ҳуқуқбунёд, демократӣ ва дунявӣ заминаи устувори ҳуқуқӣ фароҳам овард. Таҳкими сулҳу ваҳдати миллӣ бошад, ба рушди минбаъдаи тамоми соҳаҳои ҳаёти ҷомеа шароити мусоид муҳайё сохт.

Таҷрибаи таърихӣ нишон медиҳад, ки сулҳу суботи сиёсӣ яке аз муҳимтарин шартҳои рушди иқтисодӣ ва иҷтимоӣ ба ҳисоб меравад. Маҳз дар фазои сулҳу оромӣ имконияти татбиқи барномаҳои давлатии рушд, бунёди инфрасохтори муосир, ҷалби сармоя ва рушди соҳибкорӣ ба вуҷуд омад.

Дар солҳои соҳибистиқлолӣ иқтисодиёти Тоҷикистон марҳилаи амиқи дигаргунсозиро аз сар гузаронд. Гузариш ба муносибатҳои бозорӣ, ташаккули моликияти хусусӣ, рушди соҳибкорӣ, ислоҳоти низоми молиявию бонкӣ ва густариши робитаҳои иқтисодии хориҷӣ сохтори иқтисоди миллиро ба таври ҷиддӣ тағйир доданд.

Яке аз самтҳои калидии сиёсати иқтисодии кишвар таъмини истиқлоли энергетикӣ ба ҳисоб меравад. Захираҳои бузурги гидроэнергетикии Тоҷикистон барои рушди соҳаи энергетика ва ташаккули заминаи боэътимоди саноатикунонии мамлакат аҳамияти стратегӣ доранд. Бунёд ва таҷдиди неругоҳҳои барқи обӣ, хатҳои интиқоли неруи барқ ва дигар иншооти энергетикӣ имкониятҳои иқтисодии кишварро васеъ менамоянд.

Ҳамзамон, дар давраи истиқлол Тоҷикистон аз бунбасти коммуникатсионӣ тадриҷан раҳо гардида, шабакаи роҳҳои автомобилгард, нақбҳо, пулҳо ва дигар иншооти нақлиётӣ густариш ёфт. Беҳтар гардидани инфрасохтори нақлиётӣ на танҳо робитаи минтақаҳои мамлакатро тақвият бахшид, балки барои рушди савдои байналмилалӣ ва ҳамгироии иқтисодии Тоҷикистон бо кишварҳои минтақа замина фароҳам овард.

Дар марҳилаи муосири рушди Тоҷикистон саноатикунонии босуръати кишвар аҳамияти махсус касб намудааст. Рушди саноат имкон медиҳад, ки коркарди ашёи хоми ватанӣ дар дохили кишвар афзоиш ёфта, истеҳсоли маҳсулоти дорои арзиши иловашуда зиёд ва ҷойҳои нави корӣ таъсис дода шаванд.

Истифодаи иқтидорҳои мавҷуда дар соҳаҳои саноати кӯҳӣ, металлургӣ, сабук, хӯрокворӣ, коркарди маҳсулоти кишоварзӣ ва истеҳсоли масолеҳи сохтмонӣ метавонад ба диверсификатсияи иқтисоди миллӣ мусоидат намояд.

Дар баробари ин, саноатикунонии муосир бояд бо ҷорӣ намудани технологияҳои нав, автоматикунонии истеҳсолот, истифодаи зеҳни сунъӣ ва технологияҳои рақамӣ ҳамоҳанг гардад. Танҳо дар чунин ҳолат маҳсулоти истеҳсолшавандаи ватанӣ метавонад дар бозорҳои дохилӣ ва хориҷӣ рақобатпазир бошад.

Дар шароити ҷаҳони муосир сармояи инсонӣ яке аз омилҳои асосии рақобатпазирии давлатҳо ба ҳисоб меравад. Аз ин рӯ, рушди маориф ва илм дар солҳои соҳибистиқлолӣ ҳамчун самти афзалиятноки сиёсати давлатӣ мавқеи махсус пайдо намуд.

Бунёди муассисаҳои нави таълимӣ, таҷдиди инфрасохтори донишгоҳҳо, густариши ҳамкориҳои байналмилалии муассисаҳои таҳсилоти олӣ, рушди академии донишҷӯёну омӯзгорон ва татбиқи барномаҳои муштараки таълимӣ имкон медиҳанд, ки сифати омодасозии кадрҳо тадриҷан ба талаботи иқтисоди муосир мутобиқ карда шавад.

Дар марҳилаи оянда рушди илм бояд бештар ба ҳалли масъалаҳои амалии иқтисоди миллӣ равона гардад. Тақвияти ҳамкории донишгоҳҳо, марказҳои илмӣ, корхонаҳо ва мақомоти давлатӣ метавонад барои тиҷоратикунонии натиҷаҳои илмӣ ва рушди иқтисоди инноватсионӣ замина гузорад.

Яке аз хусусиятҳои асосии иқтисоди ҷаҳонии асри XXI рушди босуръати технологияҳои рақамӣ мебошад. Истифодаи зеҳни сунъӣ, Big Data, хизматрасониҳои электронӣ, технологияҳои молиявӣ ва низомҳои рақамии идоракунӣ барои баланд бардоштани самаранокии иқтисодиёт имкониятҳои нав фароҳам меорад.

Барои Тоҷикистон рақамикунонӣ метавонад ба беҳтар намудани сифати хизматрасониҳои давлатӣ, баланд бардоштани шаффофияти иқтисодиёт, кам намудани хароҷоти муомилотӣ ва рушди соҳибкории инноватсионӣ мусоидат намояд.

Дар баробари рақамикунонӣ, гузариш ба принсипҳои иқтисоди сабз низ аҳамияти стратегӣ дорад. Тоҷикистон дорои имкониятҳои васеи рушди энергетикаи барқароршаванда мебошад. Истифодаи самараноки захираҳои обӣ, рушди технологияҳои каммасраф, татбиқи лоиҳаҳои «сабз» ва ҷалби маблағгузории сабз метавонанд мавқеи кишварро дар иқтисоди минтақавӣ мустаҳкам намоянд.

Дар солҳои соҳибистиқлолӣ Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун узви комилҳуқуқи ҷомеаи ҷаҳонӣ сиёсати хориҷии мустақилро роҳандозӣ намуда, бо кишварҳо ва созмонҳои байналмилалӣ муносибатҳои гуногунҷанбаро ба роҳ монд.

Ҳамкорӣ бо Созмони Милали Муттаҳид, Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил, Созмони ҳамкории Шанхай ва дигар созмонҳои минтақавию байналмилалӣ барои ҳифзи манфиатҳои миллӣ, ҷалби сармоя, рушди тиҷорат ва татбиқи барномаҳои иҷтимоию иқтисодӣ аҳамияти калон дорад.

Ташаббусҳои байналмилалии Тоҷикистон дар масъалаҳои об ва тағйирёбии иқлим низ ба баланд гардидани нуфузи мамлакат дар арсаи байналмилалӣ мусоидат кардаанд. Мавқеи фаъоли Тоҷикистон дар масъалаҳои истифодаи оқилонаи захираҳои обӣ собит менамояд, ки кишвар метавонад дар ҳалли масъалаҳои дорои аҳамияти ҷаҳонӣ саҳми арзанда гузорад.

35 соли Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон давраи бунёдкорӣ, таҳкими давлатдорӣ, сулҳу субот ва дигаргунсозиҳои амиқи иқтисодию иҷтимоӣ мебошад. Дар ин давра, заминаҳои сиёсӣ, ҳуқуқӣ ва иқтисодии рушди минбаъдаи давлат ташаккул ёфта, Тоҷикистон мавқеи худро ҳамчун давлати соҳибихтиёр дар ҷомеаи байналмилалӣ мустаҳкам намуд.

Дар шароити нави ҷаҳонӣ ҳифзи дастовардҳои истиқлол ва афзун намудани онҳо аз ҳар як шаҳрванди мамлакат масъулияти баланд талаб менамояд. Рушди иқтисоди рақамӣ ва сабз, саноатикунонӣ, истифодаи самараноки сармояи инсонӣ, тавсеаи ҳамкориҳои байналмилалӣ ва татбиқи технологияҳои инноватсионӣ метавонанд заминаи марҳилаи нави рушди Тоҷикистон гарданд.

Ҷаҳонгир ХУДОЙБЕРДИЕВ,

сардори шуъбаи робитаҳои байналмилалии ДДМИТ