Ба муносибати 35-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон

Истиқлолияти давлатӣ барои ҳар як миллат рӯйдоди сарнавиштсоз ва арзиши муқаддас мебошад. Соҳибистиқлолӣ ба миллат имконият медиҳад, ки сарнавишти худро мустақилона муайян намуда, роҳи рушди давлатдориро интихоб ва манфиатҳои миллиро ҳифз намояд.

Барои мардуми тоҷик истиқлолият аҳамияти махсус дорад, зеро он барои эҳёи давлатдории миллӣ, таҳкими худшиносӣ, арҷгузорӣ ба таърих ва фарҳанг ва ташаккули андешаи миллӣ заминаи мусоид фароҳам овард. 9 сентябри соли 1991 дар таърихи навини Тоҷикистон ҳамчун санаи тақдирсоз сабт гардид. Дар ин рӯз истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон эълон шуда, кишвар роҳи мустақили давлатдориро пеш гирифт. Имрӯз, соли 2026, Тоҷикистон 35-солагии Истиқлолияти давлатии худро таҷлил менамояд.

Истиқлолият – волотарин арзиши миллӣ. Моҳияти истиқлолият пеш аз ҳама дар соҳибихтиёрии давлат, озодии интихоби роҳи рушд ва масъулияти шаҳрвандон дар назди Ватан ифода меёбад.

Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар Паёми худ ба Маҷлиси Олӣ 22 декабри соли 2016 таъкид намудаанд: «Озодиву истиқлолият бароямон дастоварди бузургтарин ва ғояи муқаддаси миллӣ буда...»

Истиқлолият танҳо воқеаи таърихӣ нест, балки арзишест, ки ҳифз ва таҳкими пайвастаро талаб мекунад. Меҳнати ҳалол, эҳтироми қонун, донишомӯзӣ, ҳифзи сулҳу субот ва саҳмгузорӣ дар ободии кишвар аз муҳимтарин шаклҳои ватандӯстӣ мебошанд.

Аз солҳои душвор то марҳилаи созандагӣ. Роҳи истиқлолияти Тоҷикистон осон набуд. Солҳои аввали соҳибистиқлолӣ ба давраи мураккаби сиёсиву иҷтимоӣ рост омада, низоъҳои дохилӣ ва ҷанги шаҳрвандӣ ба ҳаёти мардум ва рушди кишвар таъсири вазнин расониданд.

Дар чунин шароит ҳифзи давлат, таъмини амният ва расидан ба сулҳу субот ба вазифаи аввалиндараҷа табдил ёфт. Иҷлосияи XVI Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар барқарор намудани сохти конститутсионӣ, таҳкими давлатдорӣ ва фароҳам овардани заминаҳои сулҳу субот нақши муҳим бозид.

Таҷрибаи Тоҷикистон нишон медиҳад, ки истиқлолияти сиёсӣ дар сурати мавҷуд будани сулҳу субот ва ваҳдати ҷомеа метавонад ба рушди устувори давлат мусоидат намояд.

Ваҳдати миллӣ – пояи устувории истиқлолият. Яке аз дастовардҳои бузургтарини таърихи навини Тоҷикистон барқарор гардидани сулҳу ваҳдати миллӣ мебошад.

Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ барои кишвар оғози марҳилаи нави ҳаёти сиёсӣ ва иҷтимоӣ гардид. Сулҳ имконият фароҳам овард, ки неруи ҷомеа аз муқовимат ба созандагӣ равона карда шавад.

Дар шароити имрӯза ҳифзи ваҳдати миллӣ вазифаи тамоми ҷомеа мебошад. Эҳтироми ҳамдигар, таҳаммулпазирӣ, қонунмеҳварӣ ва гузоштани манфиатҳои миллӣ болотар аз манфиатҳои шахсӣ аз омилҳои муҳими таҳкими ваҳдат мебошанд.

Бо барқарор гардидани сулҳу субот Тоҷикистон ба марҳилаи нави созандагӣ ворид шуд. Дар кишвар энергетика, нақлиёт, саноат, кишоварзӣ, сохтмон ва дигар соҳаҳои иқтисодӣ рушд карданд.

Рушди саноат ва иқтисоди рақамӣ. Дар солҳои охир саноатикунонии босуръати кишвар ба яке аз самтҳои муҳими сиёсати иқтисодӣ табдил ёфтааст. Солҳои 2022–2026 ҳамчун «Солҳои рушди саноат» муайян шудаанд.

Тибқи маълумоти Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, дар соли 2025 ҳаҷми истеҳсоли маҳсулоти саноатӣ, бо дарназардошти фаъолияти соҳибкорони хусусӣ, ба 66 миллиарду 726,1 миллион сомонӣ расида, нисбат ба соли 2024 дар нархҳои муқоисавӣ 22,1 фоиз афзоиш ёфтааст.

Дар баробари рушди саноат, рақамикунонии иқтисодиёт низ аҳамияти рӯзафзун пайдо мекунад. Солҳои 2025–2030 «Солҳои рушди иқтисоди рақамӣ ва инноватсия» эълон гардидаанд.

Иқтисоди рақамӣ метавонад ба баланд бардоштани самаранокии идоракунӣ, рушди соҳибкории инноватсионӣ, таъсиси ҷойҳои нави корӣ ва беҳтар намудани хизматрасониҳо мусоидат намояд.

Маориф, илм ва ҷавонон. Дар ҷаҳони муосир сармояи асосии давлат на танҳо захираҳои табиӣ, балки сармояи инсонӣ мебошад. Аз ин рӯ, рушди маориф, илм, технология ва омода намудани мутахассисони соҳибкасб аз вазифаҳои муҳими даврони истиқлол ба ҳисоб меравад.

Рушди саноат, иқтисоди рақамӣ, энергетика, тиб, кишоварзӣ ва дигар соҳаҳо мутахассисони дорои донишҳои муосирро талаб мекунанд. Ҷавонон ҳамчун неруи созандаи ҷомеа бояд имкониятҳои фароҳамомадаро барои таҳсил, касбомӯзӣ, фаъолияти илмӣ, соҳибкорӣ ва технология самаранок истифода баранд.

Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон 21 майи соли 2021 таъкид намудаанд: «Таваҷҷуҳ ба ҷавонон ғамхорӣ барои ояндаи миллати тоҷик ва таҳкими неруи давлати Тоҷикистон мебошад».

Худшиносии миллӣ ва мероси фарҳангӣ. Истиқлолияти давлатӣ барои эҳёи худшиносии миллӣ ва арҷгузорӣ ба таъриху фарҳанги тоҷикон имкониятҳои васеъ фароҳам овард. Забони давлатӣ, таърихи миллат, адабиёт, фарҳанг, расму ойин ва мероси маънавии халқ ҷузъҳои муҳими ҳувияти миллӣ мебошанд. Миллати тоҷик дорои мероси бузурги илмӣ ва фарҳангӣ буда, номи Рӯдакӣ, Фирдавсӣ, Ибни Сино, Носири Хусрав, Мавлоно ва дигар фарзандони фарзонаи миллат дар таърихи тамаддуни башарӣ ҷойгоҳи арзанда доранд.

Аммо арҷгузорӣ ба гузашта бояд моро ба созандагии оянда ҳидоят намояд. Ифтихор аз таърих вақте маънои воқеӣ пайдо мекунад, ки ба донишомӯзӣ, меҳнат, эҷодкорӣ ва масъулияти шаҳрвандӣ табдил ёбад.

Тоҷикистон дар арсаи байналмилалӣ. Истиқлолияти давлатӣ ба Тоҷикистон имконият дод, ки ҳамчун давлати соҳибихтиёр сиёсати хориҷии худро пеш барад ва дар муносибатҳои байналмилалӣ мавқеи худро муайян намояд. Дар давоми 35 соли истиқлол ҳамкориҳои Тоҷикистон бо давлатҳои гуногун ва созмонҳои байналмилалӣ густариш ёфтанд. Масъалаҳои об, иқлим ва ҳифзи пиряхҳо низ ба самтҳои муҳими ташаббусҳои байналмилалии кишвар табдил ёфтанд. Иштироки фаъол дар масъалаҳои глобалӣ нишон медиҳад, ки давлати соҳибистиқлол метавонад ҳамзамон бо ҳимояи манфиатҳои миллӣ дар ҳалли масъалаҳои умумии башарият низ саҳм гузорад.

Нишондиҳандаҳои нави рушди иқтисодӣ. Тибқи маълумоти Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, дар моҳҳои январ–июни соли 2026 нишондиҳандаи кӯтоҳмуҳлати рушди соҳаҳои асосии иқтисодиёт 81,7 миллиард сомонӣ ва суръати воқеии рушди он 108,2 фоизро ташкил додааст.

Ин нишондиҳандаҳо аз идомаи рушди иқтисодӣ шаҳодат медиҳанд. Ҳамзамон, зарурати идомаи ислоҳоти иқтисодӣ, истифодаи самараноки захираҳо ва таҳкими иқтидори истеҳсолӣ боқӣ мемонад.

Мақсади асосии рушди иқтисодӣ бояд беҳтар намудани шароити зиндагии мардум, фароҳам овардани ҷойҳои нави корӣ ва таъмини имкониятҳои васеъ барои рушди инсон бошад.

Истиқлолият – масъулияти ҳар шаҳрванд. 35-солагии Истиқлолияти давлатӣ моро водор месозад, ки ба масъулияти шаҳрвандӣ бештар таваҷҷуҳ намоем. Ҳифзи истиқлолият танҳо вазифаи мақомоти давлатӣ нест. Ҳар як шаҳрванд метавонад дар таҳкими он саҳм гузорад. Омӯзгор бо таълиму тарбия, табиб бо хизмат ба мардум, муҳандис бо меҳнати касбӣ, деҳқон бо истеҳсоли маҳсулот, соҳибкор бо таъсиси ҷойҳои корӣ, олим бо таҳқиқоти илмӣ ва ҷавон бо донишомӯзиву ташаббус метавонад ба рушди Ватан саҳм гузорад.

Ватандӯстӣ танҳо дар сухан ифода намеёбад. Он пеш аз ҳама дар меҳнати ҳалол, эҳтироми қонун, масъулиятшиносӣ ва талош барои ободии кишвар таҷассум меёбад.

Хулоса, 35 соли Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон марҳилаи муҳим ва сарнавиштсози таърихи навини давлатдории тоҷикон мебошад. Дар ин давра кишвар рӯзҳои душворро паси сар намуда, сулҳу ваҳдати миллӣ барқарор гардид, пояҳои давлатдорӣ таҳким ёфтанд ва корҳои васеи созандагиву ободонӣ ба роҳ монда шуданд.

Истиқлолият ба миллати тоҷик имконият дод, ки соҳиби давлати мустақил бошад, роҳи рушди худро интихоб намояд ва арзишҳои миллӣ, забон, фарҳанг ва мероси таърихии худро таҳким бахшад. Имрӯз вазифаи мо танҳо ифтихор аз дастовардҳои 35 соли гузашта нест. Вазифаи асосӣ ҳифзи истиқлолият, таҳкими сулҳу ваҳдат, рушди иқтисод, баланд бардоштани сатҳи дониш ва истифодаи самараноки илму технология мебошад.

35-солагии Истиқлолияти давлатӣ бояд на танҳо ҷашни роҳи тайшуда, балки оғози марҳилаи нави ормонҳои созанда бошад. Зеро истиқлолият – озодӣ ва соҳибихтиёрӣ, давлатдорӣ ва масъулият, худшиносӣ ва ватандӯстӣ, гузашта ва ояндаи мост.

35-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон муборак бод! Бигзор Тоҷикистони соҳибистиқлол ҳамеша сулҳпарвар, обод, пешрафта ва сарбаланд бошад!

Бодамаев М. У., муаллими калони

кафедраи забонҳои хориҷии ДДМИТ