Заҳр бошад шири модар бар касе,

Ки забони модари гум кардааст

Ин байти пурмаънӣ баёнгари ҳақиқати амиқ аст: забони модарӣ на танҳо воситаи муошират, балки нишонаи ҳастӣ, фарҳанг ва худшиносии ҳар як инсон мебошад. Барои миллати тоҷик, ки таърихи куҳан ва тамаддуни ғанӣ дорад, забони тоҷикӣ рукни асосии ҳувияти миллӣ ба шумор меравад.

Забони тоҷикӣ яке аз шохаҳои қадимаи забонҳои форсӣ буда, дорои таърихи ҳазорсола аст. Осори адибони бузург, ба монанди Рӯдакӣ, Фирдавсӣ, Саъдӣ ва Ҷалолиддини Балхӣ бо ҳамин забон эҷод шудаанд. Ин осор на танҳо мероси адабӣ, балки сарчашмаи тарбияи маънавии наслҳо мебошанд.

Забон оинаи миллат аст. Бо забони модарӣ инсон ҷаҳонро дарк мекунад, фикрашро баён месозад ва арзишҳои фарҳангиро ҳифз менамояд. Аз даст додани забон маънои аз даст додани решаҳо ва худшиносиро дорад.

Мавқеи забони модарӣ дар ҷомеа на танҳо ба сиёсати давлатӣ, балки ба сатҳи маърифати ҳар як шаҳрванд вобаста аст.

Имрӯз дар шароити ҷаҳонишавӣ ва рушди технология баъзе ҷавонон ба забонҳои хориҷӣ таваҷҷуҳи бештар зоҳир намуда, ба забони модарии худ кам аҳамият медиҳанд. Ин ҳолат метавонад боиси суст гардидани мавқеи забони тоҷикӣ гардад.

Фаромӯш кардани забони модарӣ на танҳо камбудии шахсӣ, балки талафоти фарҳангӣ барои тамоми миллат аст. Шахсе, ки забони модарии худро намедонад, аз мероси маънавии худ дур мемонад.

Нақши омӯзгорон ва волидайн дар ин раванд бисёр муҳим аст. Агар дар оила ва мактаб муҳити забонии солим фароҳам оварда шавад, насли нав ба забони худ бештар арҷ мегузорад.

Ҳукумати кишвар низ барои рушди забони тоҷикӣ шароити мусоид фароҳам овардааст. Масалан, ҷашни Рӯзи забони давлатӣ ҳар сол бо шукуҳу шаҳомат таҷлил мегардад, ки ин нишонаи эҳтиром ба забони миллӣ мебошад. Ин ҷашн бояд на танҳо ҳамчун санаи расмӣ, балки ҳамчун рӯзи худшиносӣ ва эҳтиром ба арзишҳои миллӣ таҷлил гардад.

Забони модарӣ сарвати бебаҳои ҳар миллат аст. Ҳифз ва рушди он вазифаи ҳар як шаҳрванд мебошад. Бигзор, ҳар яки мо ба ин ганҷи гаронбаҳо бо эҳтиром муносибат намуда, онро ба наслҳои оянда поку беолоиш мерос гузорем. Зеро забон рӯҳи миллат аст.

 

Шарофат ҚАЙСОВА,

муаллими калони кафедраи забони русӣ