Дарси кушоди тарбиявӣ аз ҷониби устодони кафедраи таҳлили иқтисодӣ ва омор дар мавзуи «Тарзи дуруст истифода бурдани шабакаҳои иҷтимоӣ дар байни донишҷӯён» доир гардид.

Дар оғоз муаллими калони кафедра Саъдулло Ҳакимов қайд намуд, ки шабакаҳои иҷтимоӣ, аз ҷумла Facebook, Instagram ва TikTok дар шароити ҷаҳонишавӣ ва рушди босуръати технологияҳои иттилоотӣ ба яке аз воситаҳои асосии муоширати иҷтимоӣ табдил ёфтаанд. Онҳо имкон фароҳам меоранд, ки шахсиятҳо, гурӯҳҳо ва ташкилотҳо ба таври фаврӣ иттилоот мубодила намоянд, фикру андешаҳои худро баён кунанд ва дар равандҳои иҷтимоӣ фаъолона иштирок намоянд.

Бо вуҷуди ин, таъкид гардид, ки истифодаи чунин платформаҳо танҳо дар сурате самаранок арзёбӣ мегардад, ки он ба меъёрҳои илмӣ, ахлоқӣ ва иҷтимоӣ мувофиқ бошад. Аз нуқтаи назари илмӣ, шабакаҳои иҷтимоӣ ҳамчун муҳити рақамӣ баррасӣ мешаванд, ки дар онҳо равандҳои коммуникативӣ, таъсири иҷтимоӣ ва шаклгирии афкори умум амалӣ мегарданд. Аммо истифодаи аз ҳад зиёди онҳо метавонад ба пастшавии маҳсулнокии меҳнат, коҳиши диққат ва пайдоиши вобастагии равонӣ оварда расонад, ки ин омилҳо дар таҳқиқоти муосир низ тасдиқ шудаанд.

Яке аз ҷанбаҳои муҳими истифодаи дурусти шабакаҳои иҷтимоӣ идоракунии самараноки вақт мебошад, зеро тақсимоти нодурусти вақт метавонад ба фаъолияти таълимӣ ва касбӣ таъсири манфӣ расонад. Ҳамзамон, масъалаи ҳифзи маълумоти шахсӣ аҳамияти калон дорад, зеро паҳн шудани маълумоти ҳассос метавонад боиси хатари амниятӣ гардад. Дар ин замина, истифодаи танзимоти махфият ва эҳтиёткорӣ ҳангоми мубодилаи иттилоот зарур мебошад.

Ҷанбаи дигари муҳим риояи меъёрҳои ахлоқии муошират дар муҳити рақамӣ мебошад, зеро фазои маҷозӣ низ қисми ҷомеа ба ҳисоб меравад ва рафтори инсон дар он бояд ба принсипҳои эҳтиром, таҳаммулпазирӣ ва масъулият асос ёбад. Паҳн намудани иттилооти бардурӯғ, истифодаи суханони таҳқиромез ва иштирок дар рафторҳои номатлуб метавонад ба муносибатҳои иҷтимоӣ ва саломатии равонии шахс таъсири манфӣ расонад.

Дар идома ассистенти кафедра Б. Давлатёрова иброз намуд, ки мавзуи пайвастан ба гурӯҳҳои террористӣ тавассути интернет на танҳо масъалаи иҷтимоӣ, балки хатари ҷиддии амниятӣ ва ҳуқуқӣ мебошад. Дар шароити муосир, баъзе ташкилотҳои ифротгаро аз имкониятҳои шабакаҳои иҷтимоӣ ва платформаҳои онлайн истифода бурда, идеологияи худро паҳн менамоянд ва аъзои навро ҷалб мекунанд. Онҳо одатан тавассути таблиғоти равонӣ, паёмҳои фиребанда ва истифодаи эҳсосоти ҷавонон кӯшиш менамоянд, ки шахсро ба худ ҷалб намоянд.

Пайвастан ба чунин гурӯҳҳо на танҳо ба амнияти шахсӣ, балки ба амнияти ҷомеа таҳдид мекунад ва дар аксари кишварҳо ҷиноят ҳисобида мешавад. Ин амал метавонад боиси ҷавобгарии ҷиноятӣ, маҳрум шудан аз озодӣ ва вайрон шудани ояндаи шахс гардад. Ғайр аз ин, чунин фаъолиятҳо ба обрӯ, оила ва муҳити иҷтимоии шахс таъсири манфии ҷиддӣ мерасонанд.

Барои пешгирӣ аз чунин хатарҳо баланд бардоштани сатҳи маърифати иттилоотӣ, санҷиши манбаъҳои иттилоот, худдорӣ аз муошират бо саҳифаҳо ва гурӯҳҳои шубҳанок, инчунин машварат бо омӯзгорон, равоншиносон ё шахсони боэътимод муҳим мебошад. Аз гуфтаҳои боло чунин хулоса бароварда шуд, ки истифодаи дурусти интернет бояд ба рушди дониш, муоширати солим ва пешрафти шахсӣ равона гардад, на ба фаъолиятҳое, ки метавонанд ба худ ва ҷомеа зарар расонанд.

Рустам ХОЛОВ,

мудири кафедраи таҳлили иқтисодӣ ва омор